Kąpiele całkowite
Każdą kąpiel całkowitą przyjmujemy na pusty żołądek. Od razu, ale powoli zanurzamy się w wodzie aż po szyję. Początkowo może to wywołać niemiłe odczucie, ale mija ono szybko i zabieg sprawia nam przyjemność.
Ciepła kąpiel całkowita (30-38°C)jest pomocna w przypadku bezsenności, nerwicy serca, pobudzenia nerwowego; powinna trwać wtedy 10-25 minut, a w razie potrzeby można ją powtórzyć po ośmiu godzinach. Długie ciepłe kąpiele są przydatne również w leczeniu kamicy nerkowej, przyśpieszaj ą bowiem wydalanie zatrzymanego moczu. Trzecia właściwość tych kąpieli to łagodzenie skutków nadmiernego opalania się na słońcu.
Z gorących kąpieli całkowitych (38-42°C) mogą korzystać wyłącznie dorośli, i to tylko ci, którzy mają zdrowe nerwy i serce. Zabieg może trwać najwyżej l O minut. Przed wejściem do wanny nacieramy twarz i głowę ciepłą wodą, a podczas kąpieli trzymamy na głowie ciepły kompres. Na zakończenie polewamy się chłodną wodą , ale chorzy i osłabieni o 5°C zimniejszą od tej, w której się kąpali, zdrowi zaś zimniejszą o 10°C. Po wyjściu z wanny należy dobrze się osuszyć, ubrać i iść na spa¬cer, by odetchnąć świeżym powietrzem, albo też nie wycierać się, włożyć płaszcz kąpielowy, położyć się do łóżka, ciepło okryć i wypocić.
Gorące kąpiele dobrze rozgrzewają organizm, wywołują poty i dlatego szczególnie skutkują w przypadku tak zwanych zimnych stóp, przeziębieniu i innych podobnych dolegliwościach. Wskazane są też w leczeniu wszystkich rodzajów skurczów i kolek, piasku i kamieni w nerkach oraz kamieni pęcherzyka żółciowego; pomagają w leczeniu chronicznego zatrucia ołowiem, chorób skóry, newralgii i rwy kulszowej. Nie należy ich natomiast stosować w chorobach serca oraz w przypadku
Miażdżycy tętnic, uderzeń krwi do głowy i w nadciśnieniu. Trzeba uważać, by po gorącej kąpieli nie zaziębić się. Praktyka uczy, że po takim zabiegu człowiek robi się senny i natychmiast kładzie się do łóżka.

Kąpiele częściowe
Napełniamy wannę do połowy (temperatura w zależności od rodzaju kąpieli), chory siada w niej z podciągniętymi nogami; woda sięga mu mniej więcej do pępka. Piersi i plecy chorego polewamy wodą i nacieramy go energicznie szorstkim ręcznikiem lub takąż myjką. Jednocześnie on sam rozciera sobie nogi, brzuch i biodra. Gorąca lub ciepła kąpiel działa przeciwbólowe w przypadku kamieni nerkowych i kamieni w woreczku żółciowym, w skurczach macicy i bolesnych menstruacjach. Pod koniec kąpieli należy dolać zimnej wody, by obniżyć temperaturę do około 10°C, i natychmiast polać chorego. Taka kąpiel trwa od 3 do 5 minut.
Kąpiel ze szczotkowaniem ciała
Napełniamy wannę do połowy (temperatura wody 32-36°C), siadamy w wannie z wyprostowanymi nogami. Wydezynfekowaną wcześniej miękką szczotką szorujemy najpierw nogi, następnie biodra, brzuch, tułów, ręce, aż do głowy (jeżeli nie możemy skorzystać z wanny, zabieg wykonujemy mokrą szczotką). Po zakończeniu kąpieli – zwykle trwa 10 minut -wkładamy na mokre ciało płaszcz kąpielowy i kładziemy się do łóżka ciepło się okrywając. Podczas pierwszego zabiegu skóra może być nieodporna, należy więc delikatnie operować szczotką; podczas następnych kąpieli nacisk szczotki można zwiększyć.
Kąpiel z użyciem szczotki hartuje organizm, pod jej wpływem ciało rozgrzewa się i jędrnieje. Wszystko to sprawia, że takie kąpiele zaleca się w przypadku fizycznego przemęczenia i wyczerpania, złego krążenia (,,zimne stopy”), niektórych chorób czy zwiotczałości skóry, a także jako pomoc w leczeniu nerwic, złej przemiany materii, kamicy nerkowej i żółciowej oraz chronicznych nieżytów dróg oddechowych.
Kąpiel brzucha
Do kąpieli tej najlepiej służy specjalna wanna do nasiadówek, ale może być też zwyczajna wanna lub duże, dość szerokie naczynie, w którym zmieści się 20-30 litrów wody.
Siadamy w wannie w rozkroku, tak by uda opierały się o jej brzegi, a zanurzona była tylko dolna część ciała do pępka. Następnie prawą dłonią wykonujemy okrężne ruchy (zawsze z lewa na prawo) po brzuchu, leciutko uciskając palcami okolicę splotu słonecznego. Masaż doskonale wpływa na unerwienie brzucha, obieg krwi oraz pracę narządów jamy brzusznej, w tym układu trawiennego. Czas trwania kąpieli: latem 10-20 minut, zimą 10-15 minut; dla osób osłabionych długą chorobą 3-5 minut. Pomieszczenie, w którym przeprowadzamy zabieg, musi być dobrze ogrzane, szczególnie zimą.
Kąpiele brzucha, zwłaszcza chłodniejsze, są bardzo pomocne w takich przypadkach chorobowych, jak zastój krwi w narządach jamy brzusznej, zaparcia, guzy krwawnicze, dolegliwości jelita grubego, opuszczenie narządów jamy brzusznej (na przykład u kobiet wieloródek).
Pamiętać należy, że kąpiel odbywamy na 1/2 godziny przed jedzeniem lub 2-3 godziny po jedzeniu. Przed zabiegiem osoby zdrowe powinny rozgrzać się gimnastyką na świeżym powietrzu lub w ostateczności przy otwartym oknie, niesprawne zaś, wycieńczone i chore mogą gimnastykować się w łóżku. Jest również wskazane, by kąpiel poprzedziło suche nacieranie miękką szczotką całego ciała, a jeśli to możliwe – należy zastosować delikatny masaż albo rozgrzać chorego termoforem lub butelką z gorącą wodą.
Po kąpieli można odpocząć w łóżku, jeśli ma się na to ochotę. Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na samopoczucie chorego. Jeśli jest mu zimno, powinniśmy położyć go do łóżka, okryć ciepło, a nawet włożyć pod okrycie termofor lub butelki z gorącą wodą. Zabiegi rozgrzewające są niezbędne przed kąpielą wieczorną i po niej, gdyż przyczyniają się do spokojnego snu chorego.
Jeśli idzie o temperaturę kąpieli brzucha, stosujemy następujące zasady: w przypadku osób chorych, wycieńczonych lub anemicznych kąpiel zaczynamy od temperatury 36°C, a po upływie dwóch, trzech dni obniżamy ją codziennie o 0,5°C, aż do’25°C. To samo dotyczy chorych dzieci od lat dwóch do dziesięciu. Pierwsza kąpiel osób zahartowanych powinna mieć temperaturę 27°C, a następne coraz niższą – codziennie obniżamy ją o 1°C, aż do 20°C dla mężczyzn i do 26°C dla kobiet (zimą jednak najwyżej do 25°C dla mężczyzn, a do 27°C dla kobiet).
Jeśli poddajemy się tym zabiegom przez dłuższy czas, musimy zrobić przerwę raz w tygodniu. Zdarza się dość często, że po kilku dniach kuracji osoby palące zaczynają odczuwać wstręt do tytoniu. Jej kontynuowanie może więc doprowadzić do całkowitego zaprzestania palenia.
Kąpieli brzucha powinny się wystrzegać kobiety w czasie menstruacji. Zamiast kąpieli można używać ciepłej wody (35°C) do obmywania kilka razy dziennie organów płciowych.
W przypadku osób ciężko chorych lub osłabionych chorobą, które nie mogą przeprowadzać kąpieli brzucha, stosuje się wilgotne nacierania. Każdego ranka przez jedną, najwyżej dwie minuty naciera się plecy chorego, leżącego w łóżku, chłodną wodą (20-25°C). Po zabiegu okrywa się go ciepło; kiedy się rozgrzeje, można zdjąć dodatkowy koc.
Kąpiel nóg do kolan
Stosujemy trzy rodzaje takich kąpieli: gorącą, ciepłą i zimną.
Kąpiel gorąca (38-45°C) powinna trwać 10-20 minut. Za¬bieg przeprowadzony wieczorem, przed położeniem się spać, zapewnia spokojny sen. Działa leczniczo w takich przypadkach, jak podwyższone ciśnienie, ataki astmatyczne, nerwowe bóle głowy, bóle głowy spowodowane miażdżycą naczyń mózgowych, nieżyt oskrzeli, ból w uszach. Dobrze jest dodać do kąpieli garść soli, dwie garście drzewnego popiołu i nieco startej na proszek gorczycy.
Kąpiel ciepła (30-38°C) może trwać do pół godziny. Działa orzeźwiająco przy różnego rodzaju wyczerpaniach.
Kąpiel zimna (l 5-20°C) trwa od pół minuty do 3 minut. Pod¬czas zabiegu należy energicznie nacierać ręką obie nogi. Wy¬wołane tym podrażnienie zakończeń nerwowych w nogach wzmaga ruch robaczkowy jelit, co sprzyja usunięciu zaparć.
Ponieważ kąpiel pobudza obieg krwi w nogach, jest dobrym środkiem przeciwko „zimnym stopom”.
Kąpiel nóg zajmuje ważne miejsce w leczeniu wodą, gdyż zakończenia nerwowe, zlokalizowane w kończynach, powiązane są z całym organizmem. Rodzice, którzy pragną mieć zdrowe dzieci, powinni przyzwyczajać je do kąpania każdego wieczoru nóg w ciepłej wodzie (30-3 8°C) i dopiero potem kłaść je spać.
Kąpiel rąk
Kąpiel gorąca (38-45°C), trwająca 10-20 minut, jest wy¬bornym środkiem uspokajającym w przypadku astmy, bólów w okolicy serca i w niektórych chorobach płucnych. Odciąga ona krew z płuc i mózgu, a tym samym ułatwia pracę tych na¬rządów. Będzie skuteczniejsza, gdy dodamy do wody garść soli, garść popiołu drzewnego i szczyptę drobno potłuczonej czarnej gorczycy.
Krótkotrwałe zimne kąpiele rąk są popularnym i sprawdzonym środkiem przy nerwowym kołataniu serca, duszności i nerwowym bólu głowy. Czas trwania takich zabiegów nie po¬winien przekraczać 2 minut.
Kąpiel oczu
Praktykowane są dwa rodzaje takich kąpieli: chłodna i ciepła.
Kąpiel chłodna (27-3 0°C) działa bardzo dobrze zarówno na oczy zdrowe, jak i chore. Wzmacnia i odświeża narząd wzroku, jest skuteczna w przypadkach dolegliwości chronicznych, a zwłaszcza bólów i stanów zapalnych oczu. Po zanurzeniu twarzy w wodzie kilkakrotnie otwieramy i zamykamy oczy. Zabieg należy powtarzać kilka razy dziennie.
Kąpiel ciepła (33-36°C) polega na tym, że po zanurzeniu twarzy w wodzie otwieramy oczy na 15 sekund, następnie podnosimy głowę i za chwilę powtarzamy zabieg. Na koniec poddajemy oczy kąpieli chłodnej albo przemywamy je chłodną. wodą. Do ciepłej wody można dodać 1/4 łyżeczki potłuczonych nasion kopru lub wywar ze świetlika lekarskiego. Taką. kąpiel należy stosować kilka razy dziennie. Wpływa ona korzystnie na wszelkie stany zapalne oczu.
Kąpiele oczu są niewskazane dla osób cierpiących na uderzenia krwi do głowy.
Kąpiel nosa
Do takiej kąpieli potrzebne jest naczynie z wygiętym dziobkiem. Wlewamy do niego ciepłą(35-37°C), lekko osoloną wodę (na szklankę wody 1/4 łyżeczki soli), a następnie wkładamy delikatnie dziobek do jednego nozdrza, jednocześnie odchylając głowę do tyłu. Część strumienia wody przepłynie przez drogi nosowe, a potem tą samą drogą wypłynie na zewnątrz, część zaś dostanie się do gardła i wypłynie przez usta. Temu samemu zabiegowi poddajemy drugie nozdrze. Aby kąpiel była skuteczna, należy j ą przeprowadzać dwa razy dziennie przez dłuższy czas. Działa ona leczniczo na polipy, chroniczny katar, skrzywienie przegrody nosowej i zaczerwienienie nosa.
Kąpiel podbródka
Kąpiel ta polega na zanurzeniu brody w naczyniu z gorącą wodą (40-45°C) na 10-20 minut; powinien ją poprzedzać
kompres położony na brzuch . Taka kąpiel pomaga w przypadku tak zwanego założonego nosa, chronicznego kataru, a także ropnego zapalenia migdałków.
Kąpiel dolnej szczęki
Zabieg ten przeprowadza się dwa razy dziennie przez 10-15 minut w takim samym naczyniu jak kąpiel podbródka i w rów¬nie gorącej wodzie. Pożądany jest także identyczny kompres na brzuch. Jest to bardzo skuteczny środek przeciwko ropnemu zapaleniu migdałków, bólowi zębów i w przypadku chwiejących się zębów (paradontoza).

latem -z trzech, czterech, zimą-z dwóch, trzech. Pierwsza -którą kładziemy bezpośrednio na ciało lub którą je owijamy – to kawałek cienkiego materiału umoczony w wodzie i mniej lub bardziej wyżęty. Druga warstwa to taki sam materiał, tyle że suchy i szerszy od pierwszego o trzy, cztery centymetry; trzecia -równie szeroki co poprzedni, ale z grubszej tkaniny: wełnianej lub flaneli; czwarta wreszcie -to najczęściej suchy ręcznik. (Kolejność tych warstw, z wyjątkiem pierwszej, może być inna – w zimie często poprzestajemy na dwóch pierwszych albo na pierwszej i trzeciej; bywa też, że dodajemy jeszcze jedną – watę.)
Najlepiej przykładać kompresy rano, na godzinę przed jedzeniem, lub wieczorem, przed położeniem się spać. Ciało chorego powinno być rozgrzane, zwłaszcza stopy; jeśli są zimne, należy je przed zabiegiem rozgrzać.
Woda na kompresy stosowane w stanach zapalnych musi być chłodna (20-25°C dla dorosłych, 25-30°C dla dzieci i osób osłabionych chorobą). W przypadku zaognionych, jątrzących się ran, czyraków i stłuczeń kompres powinien pokrywać nie tylko chore miejsce, lecz także tkanki w promieniu trzech, czterech centymetrów (należy pamiętać, że przed położeniem kompresu na ranę trzeba ją oczyścić watą namoczoną w ciepłej, przegotowanej wodzie). Skuteczność tych okładów jest tym większa, im dłużej trzymamy je na ciele.
Również w chłodnej wodzie moczymy kompres, który mamy położyć na zwichnięty staw. Kompres taki dodatkowo opatrujemy grubą warstwą waty i owijamy flanelą. Rozgrzany okład nie przynosi ulgi, lecz odwrotnie, często więc musimy go zmieniać.
Jeszcze częściej, bo co pięć minut, wymieniamy kompres, który przykładamy na skórę poparzoną ogniem lub wrzątkiem. Okład ten różni się od wszystkich innych, bo składa się aż z sześciu lub nawet ośmiu warstw (płótna czy bawełny) namoczonych w zimnej, a najlepiej w lodowatej wodzie.
Zimny kompres stosujemy też w przypadku zaburzeń pracy serca (tu należy poradzić się lekarza) i krwotoków. Aby na przykład zahamować krwotok z nosa, przykładamy zimne okłady do tylnej części czaszki poszkodowanego, często je zmieniając.
Inaczej natomiast postępujemy z kompresami rozgrzewającymi, napotnymi, działającymi tak jak kąpiele parowe lub wzmacniającymi ich skuteczność. Moczymy je w wodzie chłodnej (20-30°C), ciepłej lub bardzo ciepłej (30-3 8°C) i zmieniamy -jeśli zachodzi potrzeba -po dłuższym czasie, na ogół po dwóch godzinach. Temperatura kolejnego kompresu powinna być wyższa, a jego działanie krótsze (zdejmujemy go po dziesięciu czy kilkunastu minutach). Należy pamiętać, że takie rozgrzewające okłady dla dzieci oraz osób starszych i słabych powinny mieć wyższą temperaturę niż dla dorosłych o silnych organizmach. Jeśli natomiast chory ma wysoką temperaturę (ponad 38°C), na jej obniżenie skuteczniej działa kompres z wody zmieszanej pół na pół z octem winnym.
Tyle uwag ogólnych o działaniu i sposobie przygotowywania kompresów. A teraz kilka uwag szczegółowych.
Kompres z wody chłodnej na brzuch
Ponieważ owijamy nim chorego, wszystkie warstwy kompresu powinny mieć odpowiednią długość (dla dorosłych – minimum 1,5 metra, dla dzieci -proporcjonalnie mniej) i szerokość (około 0,5 metra dla dorosłych). Przykładamy go wieczorem, a zdejmujemy rano. Dla większego efektu dobrze jest wtedy natrzeć brzuch ręcznikiem, najpierw zamoczonym w chłodnej wodzie, a następnie suchym. Zabieg przeprowadzamy codziennie, bez przerw, dopóki nie ustaną objawy chorobowe, profilaktycznie natomiast stosujemy go raz w tygodniu.
Kompres wzmaga czynność narządów jamy brzusznej, polepsza trawienie i ruchy robaczkowe jelit. Ma też dobry wpływ na pracę całego organizmu, ponieważ podrażnia zakończenia nerwowe brzucha. Stosuje się go więc w przypadku rozmaitych zaburzeń trawiennych (rozwolnienie, kolki, burczenie w brzuchu), przy braku apetytu itp. Dzieciom aplikuje się go także przy zaziębieniach.
Kompres z wody chłodnej na klatkę piersiową
Z jednego kawałka grubego materiału lnianego lub bawełnianego kroimy coś w rodzaju kamizelki, uwzględniając wymiary chorego. Moczymy ją w wodzie lub wywarze z siana (temperatura 20-30°C), wyżymamy i nakładamy na gołe ciało tak, by dobrze przylgnęła do piersi. Ten „ubiór” uzupełniamy drugą kamizelką – z flaneli; powinna mieć długie rękawy i być dłuższa od pierwszej o pięć centymetrów (można do tego użyć górnej części piżamy). Ostatnia warstwa kompresu to szeroki, gruby bandaż, którym owijamy tułów chorego, ale tak, by nie utrudniało mu to oddychania.
Kompres zakłada się na całą noc. Jest nader skuteczny dla dzieci i dorosłych, zwłaszcza tych, którzy chorują na chroniczny bronchit lub kaszel.
Kompres z wody chłodnej na łydki
Może to być kompres dwojaki: zwykły, owijany wokół łydki od kostki do kolana, i tak zwane mokre podkolanówki; wkładamy na nie suche, wełniane (lub, jeśli takich nie mamy, inne bardzo ciepłe) pończochy lub podkolanówki. Kompresów nie należy nakładać na zimne nogi, najpierw trzeba je rozgrzać przez rozcieranie lub obłożyć butelkami z gorącą wodą i ciepło okryć.
Chłodne kompresy na łydki to wypróbowany środek w przypadkach bezsenności, bólu głowy i wyczerpania nerwowego. Dzieciom aplikuje się go także, razem z kompresem na brzuch, w celu obniżenia temperatury.
Kompres na głowę, szyję i gardło
Kompres na głowę, stosowany w przypadku ograniczonych procesów zapalnych, na przykład wrzodów, powinien być chłodny (temperatura wody 20-25°C, dla dzieci i osób szczególnie osłabionych – 25-30°C) i dobrze wyżęty. Przy bólach głowy i chronicznych katarach bardziej pomaga kompres moczony w wodzie z dodatkiem octu.
Kompres na szyję (gardło) działa rozgrzewająco, a więc leczniczo w takich przypadkach, jak zapalenie migdałków, angina, stany zapalne górnych dróg oddechowych, powiększenie węzłów limfatycznych, a także zapalenie uszu; w tym ostatnim przypadku musi dobrze przylegać również do uszu. Pożądane jest, aby kompresom na głowę i uszy towarzyszyły zawsze kompresy na brzuch lub na nogi.

Kompres rozgrzewający
Kompres rozgrzewający jest zabiegiem bardzo zalecanym przez zwolenników medycyny naturalnej. Stosujemy go głównie w ostrych lub ropnych zapaleniach różnego typu, w tym:
w ropniach dziąseł, w złamaniach, zwichnięciach i naciągnięciach stawów.
Wykonujemy go w następujący sposób: chorą część ciała okrywamy (lub owijamy) ręcznikiem zamoczonym w zimnej (do 20°C) wodzie i wyżętym, ale dobrze mokrym. Na ręcznik kładziemy cienką ceratkę lub cienką folię, szerszą od niego o 2-3 centymetry, a na nią – dość grubą warstwę waty. Wszystko to bandażujemy lub zawijamy w wełniany szal i umacniamy agrafką.
Kompres należy nakładać możliwie szybko, ale starannie, tak by warstwy szczelnie przylegały do siebie, nie dając dostępu powietrzu. Po zdjęciu kompresu miejsce, na którym leżał, trzeba energicznie natrzeć suchym ręcznikiem. Kompres zmieniamy co 8-12 godzin. Zabieg możemy powtarzać wielokrotnie, zgodnie z potrzebą.
Kompres z wódki
Jest często używany w medycynie ludowej. Wykonujemy go podobnie jak kompres rozgrzewający, lecz bez ceratki. Ma też takie samo zastosowanie, nie powinno się go jednak przykładać małym dzieciom i matkom karmiącym.
Kompres z mleka
W medycynie ludowej takie kompresy praktykowane są od niepamiętnych czasów. Działają uspokajająco, wzmacniają nerwy, znakomicie odświeżają umysł i ciało, mają także szerokie zastosowanie w różnych chorobach skóry, zaziębieniach, bólach stawów, przemęczeniu. Możemy je kłaść na całe ciało lub na określone jego części. Stosujemy dwa rodzaje kompresów z mleka.
Kompres zwykły wykonujemy z podgrzanego (30-3 8°C) mleka surowego. Zanurzamy w nim kawałek tkaniny lub prześcieradło i wyżymamy, nie tak jednak mocno jak kompresy z wody. Dalej postępujemy jak przy kompresach z wody chłodnej, zastępujących kąpiele parowe (też nie używamy ceratki; jeśli jest to kompres na całe ciało – ostatnią, zewnętrzną, warstwę zastępuje koc). Kompres zdejmujemy po 1-2 godzinach, ale jeżeli chory zaśnie, może to trwać dłużej, bo czekamy, aż się obudzi. Po zdjęciu kompresu miejsce, na którym leżał, obmywamy ciepłą wodą – można dodać do niej nieco octu. Zabieg ten możemy przeprowadzać przez dłuższy czas codziennie lub co drugi dzień.
Drugi rodzaj kompresu mlecznego przygotowujemy następująco: do l litra surowego mleka wlewamy sok z l cytryny lub l filiżankę octu albo 10-15 łyżek stołowych zsiadłego mleka i dobrze mieszamy. Po 30 minutach mleko stawiamy na ogniu i zagotowujemy. Dzięki obecności kwasów mleko się warzy. Póki ciepłe, rozprowadzamy je szybko na połowie tkaniny przeznaczonej na kompres, przykrywamy drugą, przykładamy na chore miejsce (lub na całe ciało) i pozostawiamy tam tak długo jak zwykły kompres mleczny (oczywiście uprzednio okrywszy chorego kolejnymi warstwami lub kocem).
Taki kompres jest szczególnie pomocny w leczeniu bronchitu, zapalenia płuc i chorób z gorączką.

Kompres z oliwy na klatkę piersiową
Tkaninę przeznaczoną na kompres zanurzamy w nie solonym, gorącym smalcu wieprzowym, zmieszanym pół na pół z oliwą z oliwek. Po wyciśnięciu okładamy nią piersi i plecy chorego, owijamy go dwoma ręcznikami (jeden z przodu, drugi z tyłu), a potem flanelą lub bandażem. Każdego ranka i wieczoru zdejmujemy kompres, ,,odgrzewamy” i przykładamy znowu. Po trzech dniach, kiedy kompres jest już suchy, zanurzamy go znowu w ciepłym smalcu zmieszanym z oliwą i przykładamy na piersi i plecy chorego. Zabieg ten można powtarzać 4-5 razy.
Taki kompres jest szczególnie przydatny dla dzieci cierpiących na silny kaszel, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, bóle stawów i choroby skórne.
Kompresy z dodatkiem czarnej gorczycy na klatkę piersiową
Rozróżnia się dwa rodzaje tych kompresów: zwyczajny i tak zwaną kamizelkę. Kompres zwyczajny przygotowujemy w następujący sposób: do 0,6 litra ciepłej (30-38°C) wody wkładamy płócienny woreczek z zawartością łyżki stołowej zmielonych nasion czarnej gorczycy. Kiedy woda nabierze zielonkawobrązowego koloru, torebkę wyjmujemy. W wywarze moczymy pas materiału (bawełnianego lub lnianego) długości minimum l ,5 metra dla dorosłych i odpowiednio mniejszej dla dzieci oraz szerokości 10-20 centymetrów. Kompres przykładamy do klatki piersiowej, nakładamy nań flanelę i szczelnie bandażujemy. Po 2 godzinach kompres zdejmujemy i na jego miejsce kładziemy drugi – z chłodnej wody lub wywaru z siana.
Zabieg przeprowadzamy dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Działa on skutecznie w przypadku silnego kaszlu, zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc.
Kamizelkę z gorczycy przygotowujemy tak samo jak kamizelkę z wody chłodnej na klatkę piersiową.
Kompres z gliny
Kompresy z gliny są szczególnie skuteczne w takich przypadkach, jak zaparcia, biegunki i chroniczny katar żołądka, a także – zwichnięcia i bóle stawów, choroby i podrażnienia skóry (na przykład wywołane żądłami owadów), odmrożenia oraz bóle głowy i migreny. Stosuje sieje również w celu szybkiego obniżenia wysokiej temperatury – sprawia to kompres położony jednocześnie na brzuch i głowę.
Do sporządzania tych kompresów najlepsza jest glina niezbyt tłusta, z dodatkiem piasku, wydobywana z miejsc suchych. Drugie miejsce zajmuje glina biała, trzecie zaś żółta. Należy pamiętać, że glina na kompres nie może być zanieczyszczona. Przesiewamy ją przez gęste sito i rozrabiamy z małą ilością wody, aż nabierze konsystencji rzadkiego ciasta lub gęstej śmietany. Maczamy w tym odpowiedni kawałek tkaniny lnianej lub bawełnianej, przykładamy do ciała i owijamy kolejnymi warstwami kompresu. Zdejmujemy go po 2-3 godzinach.
Kompres z gliny na brzuch
Przygotowujemy taki kompres następująco: na kawałek materiału nanosimy jednocentymetrową warstwę rozrobionej gliny i przykrywamy drugim, tej samej długości i szerokości kawałkiem materiału. Tak przygotowany kompres kładziemy na brzuch. Szczelnie przykrywamy go ręcznikiem zamoczonym w ciepłej wodzie, a następnie owijamy grubym bandażem lub wełnianym szerokim pasem. Kompres zdejmujemy dopiero wtedy, gdy glina zacznie zasychać (po 2-3 godzinach). Skórę brzucha myjemy ciepłą wodą.
Kompres z gliny na głowę
Wykonujemy go mniej więcej tak samo jak kompres na brzuch, z tym że do wody, w której mieszamy glinę, dodajemy nieco octu, a pomiędzy włosy a kompres podkładamy cienki (bawełniany lub lniany) ręcznik albo czystą szmatkę.
Do wszystkich kompresów z gliny, które maj ą leczyć zwichnięcia czy zapalenia stawów, dobrze jest zamiast wody używać ciepłego octu lub też mieszanki wody z octem w równych częściach.
Przy wszelkich podrażnieniach skóry najlepiej skutkuje kompres ciepły. Aby nie wystygł, glinę mieszamy z ciepłą wodą i octem tuż przed nałożeniem na chore miejsce.

Ręce masażysty muszą być zawsze miękkie i ciepłe. Można, a nawet należy używać do zabiegu wazeliny lub oliwy, gdy skóra chorego jest sucha (przeszkadza to w łagodnym przesuwaniu po niej dłoni). Ilość wazeliny lub oliwy, którą masażysta smaruje dłoń, ma być niewielka, nadmiar tłuszczu utrudnia manipulacje. Masażowi poddajemy głównie mięśnie, gładząc je od brzegów ku środkowi kończyny lub innej części ciała. Szczególnie ważne jest przestrzeganie zasad masażu w przypadku paraliżu i atrofii mięśni.
Masaż składa się z kilku elementów, jak gładzenie, poklepywanie, popukiwanie i poszczypywanie. Połączony z gimnastyką i wodoleczeniem (hydropatią) przynosi świetne rezultaty. Najlepsze wyniki uzyskuje się wówczas, gdy przed poddaniem się masażowi chory przyjmie kąpiel parową, która spowoduje obfite poty. Po zabiegu należy położyć kompres na brzuchu.
Nie wolno masować skóry zmienionej zapalnie, na przykład pokrytej wypryskami, ani też nabrzmiałych, rozszerzonych żył.
Masaż brzucha
Wymaga on od wykonującego szczególnej biegłości, a stosowany jest w przypadku obstrukcji, otyłości (zwłaszcza brzucha) i zapalenia jelit. Masaż rozpoczynamy od pępka, potem ruchem kolistym zgodnie ze wskazówkami zegara przechodzimy do brzegów brzucha i następnie powracamy w okolicę żołądka.
Masaż w przypadku nadmiaru gazów w brzuchu
Masażysta staje z tyłu wyprostowanego, także stojącego chorego i obejmuje obiema rękami jego brzuch. Naciska go silnie przez 2 minuty, a przez następne 2 minuty pozostawia ręce w takim samym położeniu. Zabieg wykonujemy 5-6 razy.
Masaż w przypadku napływu krwi do głowy i bólów głowy
Masażysta staje z tyłu siedzącego na krześle chorego i obejmuje rękami jego kark. Kciuki podpierają podstawę czaszki, reszta palców wysunięta jest w kierunku dolnej szczęki. Lekkim zdecydowanym ruchem -naciskiem kciuków -masażysta przechyla głowę chorego do przodu; w tej pozycji musi on wytrwać 2 minuty.
Uwaga! Nie wolno naciskać naczyń krwionośnych szyi.
Masaż w przypadku newralgii głowy
Wykonujemy go tak samo jak masaż poprzedni, z tym, że po przechyleniu głowy do przodu pozwalamy na jej powrót do stanu poprzedniego, nie przerywając jednak nacisku.
Masaż w przypadku bólów nerwowych głowy, czoła i uczucia ucisku w głowie
Chory siedzi na krześle z zamkniętymi oczami. Masażysta otacza rękami jego czaszkę tak, aby cztery palce każdej ręki dotykały czoła, kciuki zaś wspierały się na tyle czaszki. Następnie przez pół minuty naciska palcami powieki.
Masaż w przypadku kokluszu
Chory siada na krześle i otwiera usta. Masażysta staje za nim. Lewą ręką uciska mu czoło, a palce prawej wsuwa na zęby dolne (kciuk podpiera brodę) i lekko porusza szczęką do przodu, naciskając ją jednocześnie w dół.
Zabieg przynosi ulgę nie tylko w kokluszu, ale także w innych dusznościach. Nie powinien trwać dłużej niż 5 minut.
Masaż klatki piersiowej
Do tego masażu używa się talku lub oliwy. Klatkę piersiową leżącego chorego masuje się zaciśniętą pięścią w kierunku od żeber do środka, naciskając niezbyt mocno. Zabieg trwa tak długo, aż skóra zaczerwieni się, a chory zacznie się pocić.
Masaż kończyn (rąk i nóg)
Chory kładzie się z odwiedzioną i uniesioną (należy ją podeprzeć) kończyną, która ma być poddana zabiegowi. Masaż może być suchy (z użyciem talku) lub wilgotny (z użyciem oliwy). Przeprowadzamy go gładząc i lekko naciskając palcami ciało chorego, omijając pachy i pachwiny. Ten sam masaż można wykonać z użyciem mydlanej wody.
Masaż suchą szczotką
Masaż ten polega na delikatnym postukiwaniu włosiem o skórę. Jest to bardzo łatwy zabieg, toteż chory może go sobie robić sam (z wyjątkiem masażu pleców, ale i wtedy może się posłużyć szczotką na drążku do kąpieli). Aby skórę zahartować, powinno się najpierw używać szczotki o miękkim włosiu, kiedy zaś skóra przywyknie – o twardym. Jeżeli nie ma szczotki, może j ą zastąpić szorstka gąbka.
Masaż całego ciała najlepiej zaczynać od twarzy, a skończyć na stopach. Kobietom zaleca się przede wszystkim szczotkowanie brzucha, piersi i okolic wzdłuż kręgosłupa. Ruchy masażysty powinny być koliste, w kierunku przeciwnym mchowi wskazówek zegara. Masaż osób dorosłych trwa zwykle 10-30 minut, aż do zaczerwienienia skóry. Masowanie dzieci i chorych, wycieńczonych i osłabionych – krócej: do 10 minut, z tym że w ciągu kilku pierwszych dni nie dłużej niż 5 minut;
w dodatku masowanie szczotką powinno być poprzedzone nacieraniem suchym, szorstkim ręcznikiem lub flanelą. We wszystkich przypadkach dobrze jest połączyć ten masaż z ćwiczeniami gimnastycznymi, w tym oddechu.
Masowanie suchą szczotką wzmacnia i odświeża organizm, pobudza czynność naczyń krwionośnych skóry, hartuje ją i czyni elastyczną. Działa bardzo korzystnie na nadciśnieniowców i osoby otyłe, na podagryków i reumatyków, a także na kobiety w okresie klimakterium, pobudza potencję seksualną, łagodzi nerwobóle, bezsenność, a także zmniejsza pocenie się rąk i nóg. Nie zaleca się tego masażu osobom cierpiącym na choroby skórne (egzema, ropne wypryski) oraz osobom nadpobudliwym.
Deptanie stopami
Ten rodzaj masażu jest bardzo popularny w lecznictwie Wschodu i stosowany przy różnych okazjach. Szczególnie zaleca się go w przypadku paraliżu, przeziębień i niedowładów, a także bólów kończyn. Osoba poddająca się zabiegowi kładzie się na podłodze na brzuchu, z rękoma wyciągniętymi wzdłuż ciała. Ta zaś, która wykonuje masaż (jest pożądane, aby była cięższa od pacjenta), delikatnie wchodzi na nią bosymi stopami i dokładnie depce najpierw jedną stronę ciała, a potem drugą. Po chwili zabieg powtarza się.

Kataplazmy gorące zaleca się w takich przypadkach chorobowych, jak wrzody, stany zapalne skóry, bóle głowy, zwichnięcia, stłuczenia. Działają rozgrzewające (pobudzają ukrwienie), co koi ból, a także przyśpiesza likwidowanie procesów zapalnych.
Kataplazmy zimne pomagają w leczeniu chorób dróg oddechowych, reumatyzmu, podagry, lumbago i podobnych dolegliwości.
Kataplazm musi dokładnie pokrywać tę część ciała chorego, do której go przykładamy. Stąd też wielkość kataplazmów jest różna, co z kolei wpływa na ilość poszczególnych składników.
Kataplazm z siemienia lnianego lub nasion konopi
Odpowiednią ilość siemienia lnianego lub nasion konopi mielemy w maszynce do mięsa i przez 15-20 minut gotujemy w wodzie, świeżym mleku, oliwie lub też w rozcieńczonym wodą occie. Powstaje gęsta masa. Połową masy napełniamy płócienny woreczek, studzimy (musi być gorąca, ale nie parząca) i przykładamy do ciała chorego, nakrywając kawałkiem wełnianego materiału. Po 25-30 minutach, kiedy siemię wystygnie, woreczek zdejmujemy. Na jego miejsce przykładamy drugi, do którego włożyliśmy resztę gorącego siemienia. Oba woreczki można używać przez dwa dni.
Kataplazm z gotowanych ziemniaków
Ugotowane ziemniaki przepuszczamy przez maszynkę do mięsa lub gnieciemy tłuczkiem (jeśli masa jest za sucha, możemy dodać trochę wody czy mleka). Dalej postępujemy tak jak z kataplazmem z siemienia lnianego, z tym że okład nie powinien być zbyt gruby. Stosuje się go w przypadku powierzchownych stanów zapalnych skóry.
Kataplazm z szyszek chmielowych
Przygotowujemy go tak samo jak kataplazm z siemienia lnianego. Łagodzi różnorakie bóle.
Kataplazm z dyni z dodatkiem mleka i cukru
Sto gramów świeżej dyni gotujemy w 300 mililitrach mleka tak długo, aż zamieni się w gęstą masę. Dodajemy do niej
1 łyżkę stołową cukru i po przestudzeniu wkładamy do woreczka. Zabieg przeprowadzamy tak jak poprzednie. Tan kataplazm jest szczególnie skuteczny przy bólach głowy i zwichnięciach stawów.
Kataplazm z białej gorczycy
Rozróżnia się dwa jego rodzaje: szybko i silnie działający oraz działający powolnie. Aby kataplazm działał szybko, do
2 łyżek stołowych zmielonej białej gorczycy dodajemy 2 łyżki mąki pszennej i mieszamy z niewielką ilością zimnej wody tak długo, aż powstanie jednorodna masa. Nożem lub łyżką rozprowadzamy ją na dużym kawałku gazy lub na cienkim ręczniku i przykrywamy takim samym kawałkiem gazy lub ręcznikiem. Przykładamy kataplazm do ciała chorego na 10-20 minut, zdejmujemy wtedy, gdy skóra zrobi się czerwona. Obmywamy ją chłodną wodą i delikatnie smarujemy oliwą.
Kataplazm działający powolnie przyrządzamy w identyczny sposób, ale z innych składników. Dwie łyżki stołowe zmielonej lub rozgniecionej białej gorczycy mieszamy z taką samą ilością soli kuchennej i ciepłego octu. Wyrabiamy tak długo, aż otrzymamy gęstą masę. Rozprowadzamy ją na odpowiednio dużym kawałku płótna i przykrywamy drugim, tej samej wielkości. Tak przygotowany kataplazm pozostawiamy na ciele chorego przez całą dobę. Po zdjęciu obmywamy skórę chłodną wodą i smarujemy oliwą.
Kataplazmy z gorczycy działają pobudzająco na ukrwienie skóry, pomagaj ą w leczeniu zapalenia płuc, zapalenia oskrzeli i innych schorzeń dróg oddechowych.
Kataplazm z chrzanu, mąki, soli i octu
Działanie jego jest bardzo silne i skuteczne, zwłaszcza w takich schorzeniach, jak zwichnięcia, reumatyzm, podagra i lumbago.
Zależnie od przewidywanej wielkości kataplazmu ucieramy na tarce 1-2 lub więcej korzeni chrzanu. Do przecieru dodajemy tyle samo mąki, soli i octu. Mieszamy tak długo, aż otrzymamy jednorodną masę. Rozprowadzamy ją na kawałku płótna odpowiedniej wielkości, przykrywamy drugim, identycznym kawałkiem płótna i przykładamy do ciała chorego. Zabieg powinien trwać 1-2 godziny w przypadku dzieci, 2-5 godzin w przypadku dorosłych. Po zdjęciu kataplazmu w jego miejsce kładziemy kompres z zimnego wywaru z siana.

Kwestia wskazań do przeprowadzenia hirudoterapii jest bardzo trudna.
Każdy wykaz chorób, przy których można posłużyć się pijawką, będzie zawsze niepełny.
Pijawka lekarska zapewnia szereg bardzo złożonych zmian w organizmie człowieka, jak również drażni określone strefy odruchowe na powierzchni ciała i wywołuje efekt leczniczy:
- trombolityczny i przeciwzakrzepowy;
- przeciwzapalny;
- przeciwbólowy;
- regeneracyjny;
- immunostymulujący;
- antyhipoksyjny;
- obniżający ciśnienie tętnicze;
- bakteriobójczy;
- antyaterogenny;
- nerwowo-odruchowy;
- energetyczny.

Dlatego też wskazania do zastosowania pijawek leczniczych można pogrupować w następujący sposób:

Choroby układu sercowo- naczyniowego:

* miażdżyca tętnic;
* nadciśnienie od pierwszego do trzeciego stopnia;
* zwłóknienie mięśnia sercowego na tle miażdżycy tętnic i pozawałowe stwardnienie mięśnia sercowego;
* niedokrwienna choroba serca, stenokardia;
* zapalenie mięśnia sercowego;
* kardiopatia;
* kardialgia;
* arytmia;
* dystonia wegetatywno-naczyniowa;
* reumatyzm (okres rekonwalescencji).

Choroby narządów oddechowych:

* chroniczne zapalenia płuc;
* chroniczne zapalenia oskrzeli;
* astma oskrzelowa;
* ostre zapalenia płuc (w okresie rekonwalescencji);
* zapalenia opłucnej.

Choroby dróg żołądkowo-jelitowych:

* chroniczny nieżyt żołądka;
* chroniczne zapalenie trzustki;
* chroniczne zapalenia wątroby, marskość wątroby;
* zapalenia pęcherzyka żółciowego, dyskinezja dróg żółciowych;
* chroniczne zapalenia okrężnicy, zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy, zaparcia;
* hemoroidy, pęknięcia odbytu.

Choroby układu oporowo-ruchowego:

* deformujące zwyrodnienia dużych stawów;
* zapalenia wielostawowe różnej etiologii (okres rekonwalescencji);
* zapalenia mięśni;
* stan po zwichnięciach stawu;
* osteoporoza;
* urazy, oparzenia, odmrożenia.

Choroby chirurgiczne:

* profilaktyka i leczenie blizn pooperacyjnych;
* patologiczne stany układu żylnego (żylaki, zakrzepowe zapalenia żył);
* wrzody troficzne;
* przykurcze;
* słoniowatość kończyn dolnych (obrzęk limfatyczny);
* operacje plastyczne (okres rekonwalescencji);
* zrostowe choroby tętnic kończyn dolnych.

Choroby neurologiczne:

* osteochondroza (różnie ulokowana);
* stany przed- i poudarowe;
* urazy czaszkowo-mózgowe (okres rekonwalescencji);
* zapalenia nerwu, newralgie, zapalenia splotu nerwowego, zapalenia korzonków nerwowych, nerwice;
* choroba Raynouda;
* choroby naczyniowe mózgu i rdzenia kręgowego;
* bóle, zawroty głowy;
* zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Położnictwo i ginekologia:

* procesy zapalne w miednicy mniejszej (zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie przydatków);
* klimakterium;
* procesy zrostowe w miednicy mniejszej;
* niepłodność;
* bolesne miesiączki;
* mastopatia;
* zakłócenia cyklu menstruacyjnego;
* łagodne nowotwory macicy i przydatków (torbiele jajników, endometrioza, włókniako mięśniak).

Dermatologia:

* świerzbiączka;
* twardzina skóry;
* liszaj;
* świąd;
* alergia, swędzenie skóry;
* trądzik młodzieńczy.

Choroby oczu:

* jaskra;
* zanik siatkówki;
* choroby zapalne oczu.

Choroby układu moczowo-płciowego:

* chroniczne odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie kłębuszkowe nerek;
* wielotorbielowatość nerek;
* niewydolność nerek;
* zapalenie pęcherza moczowego;
* chroniczne zapalenie stercza, gruczolak prostaty;
* wtórna niepłodność u mężczyzn.

Choroby laryngologiczne:

* chroniczne zapalenie ucha;
* zapalenie nerwu słuchowego;
* przerost migdałków;
* chroniczny nieżyt nosa, zapalenie krtani;
* choroby zatok przynosowych (zapalenie zatoki szczękowej, czołowej, zapalenie kości sitowej) (okres rekonwalescencji);
* neurosensoryczna głuchota, szum w uszach;
* idiopatyczny wodniak błędnika.

Choroby układu endokrynnego:

* choroby tarczycy (zapalenie gruczołu tarczowego, nadczynność tarczycy);
* otyłość;
* cukrzyca.

Choroby stomatologiczne:

* zapalenie jamy ustnej;
* zapalenie dziąseł;
* zapalenie przyzębia;
* parodontoza.

Przeciwwskazania do zastosowania pijawek lekarskich.

Wynika to  z właściwości działania pijawek.

Szczególną ostrożność należy zachować przy leczeniu pijawkami ludzi osłabionych, jak również w starszym wieku.
Do przeciwwskazań należy zaliczyć :

* AIDS;
* nowotwory złośliwe;
* anemia objawowa;
* ciąża, okres połogu;
* dzieci poniżej 15 lat;
* choroby, przy których opóźnia się proces krzepnięcia krwi;
* tętniak śródczaszkowy;
* tętniak tętnicy brzusznej;
* krwotoki wewnętrzne;
* choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (o ostrym przebiegu);
* ostre stany gorączkowe, septyczne, choroby zakaźne;
* gruźlica w stadium prądkowania;
* stany pobudzenia psychicznego;
* stany zamroczenia alkoholowego, narkomania;
* resekcja śledziony;
* ostre wycieńczenie;
* ostre obniżenie ciśnienia tętniczego;

* ewentualne indywidualne złe znoszenie pijawek;

UWAGA

W czasie przeprowadzania kuracji hirudoterapii warto zmniejszyć dawkę lub całkowicie odstawić niektóre preparaty lecznicze, zwłaszcza przy zażywaniu antykoagulantów, aspiryny itp. Należy pamiętać, że szereg preparatów takich jak antybiotyki, środki przeczyszczające, stieroidy anaboliczne, diuretyki i kwas nikotynowy, wpływają na czas krwawienia. Krwotok może się nasilić również przy chorobach wątroby, zakłóceniach wchłaniania witaminy K, dysbakteriozach jelitowych, zapaleniu trzustki, chronicznych białaczkach, nowotworach szpiku kostnego, oparzeniach.
Nie zaleca się również łączenia kuracji pijawkami z innymi, które mogą osłabić organizm np. antybiotyki, sterydy itp.

pijawka_lekarska

Pijawek nie wolno przystawiać do skóry w stanie zapalnym, w pobliżu arterii i żył oraz otworów naturalnych (nos, ucho, kobiece narządy płciowe, odbyt), a także do twarzy i szyi, gdyż po ukąszeniu zawsze pozostają ślady. Najlepiej wybierać takie miejsca na ciele – szczególnie zaleca się to w przypadku dzieci – gdzie pod skórą znajduje się kość, bo w razie silnego krwawienia łatwiej założyć tam opatrunek uciskowy. W lżejszych przypadkach przystawiamy 3 do 8 pijawek, w cięższych -więcej.
Przed zabiegiem miejsce nań przeznaczone należy umyć wodą z mydłem, dobrze opłukać i natrzeć czystą wodą; jeżeli jest owłosione, włosy trzeba zgolić. Każdą pijawkę wkładamy do małego kieliszka, który następnie przystawiamy otworem do skóry. Na ogół pijawka szybko przyczepia się do niej. Jeżeli jednak nie chce się przyssać, zadrapujemy lekko skórę wyjałowioną igłą, aby ukazała się kropelka krwi. To wypróbowany sposób na pijawki! Kiedy już napiją się krwi, odpadają same. Zazwyczaj trwa to 1-3 godziny.
Jeżeli, co rzadko się zdarza, pijawka nie chce się odczepić, posypujemy ją solą lub dotykamy palcem zamoczonym w occie. Na miejsce ukąszone przez pijawkę kładziemy kawałek sterylnej gazy albo waty i przyciskamy tak długo, aż krew zostanie zatamowana. Ranka szybciej przestaje krwawić, gdy posypiemy ją popiołem ze spalonej waty. Jeżeli krew nadal płynie, przypalamy rankę ałunem.
Pijawki po zabiegu wyrzucamy lub usypiamy (w occie). Do ponownego zabiegu nie wolno używać tych samych pijawek.

Bańki szklane
Bańki są wyśmienitym środkiem przeciwbólowym, na przykład przy kolce nerkowej i bólach mięśni. Pomagają w chorobach dróg oddechowych, jak różne rodzaj e przeziębień, kaszel, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, trudności w oddychaniu – stawiamy je wtedy na plecach i klatce piersiowej. Równie skutecznie działaj ą w braku miesiączki, gdy je postawić po obu stronach kręgosłupa (dolne kręgi) i na górnej części bioder. Zabieg można przeprowadzić w dwojaki sposób.
Pierwszy

bańki wkładamy do wody o temperaturze 37°C, aby się rozgrzały, po czym obsuszamy je, na przykład na tacy. Na patyczek kilkunastocentymetrowej długości nawijamy watę i moczymy ją w spirytusie denaturowanym, po czym zapalamy. Prawą ręką bierzemy bańki po kolei, zbliżamy do skóry, tak jednak, by jej nie dotykały, na moment wsuwamy do wnętrza każdej z nich płonącą watę, przesuwamy nią po ściankach i natychmiast -w pewnych odstępach od siebie -przykładamy bańki do skóry, z lekka naciskając.
Drugi

do każdej bańki wkładamy kawałeczek papieru albo mały kłaczek waty, zamoczony przedtem w spirytusie. Zapalamy je kolejno i szybko przykładamy bańki do skóry -przysysają się same.
Kiedy bańki postawione są prawidłowo, skóra pod nimi puchnie i sinieje. Na ciele dzieci pozostawiamy je przez 10 minut, u dorosłych – 20 minut. Zaleca się, by bańki naciągały pod przykryciem. Zdejmujemy je w ten sposób, że prawą ręką odciągamy każdą lekko na bok, lewą zaś naciskamy skórę przy jej krawędzi. Po usunięciu baniek smarujemy skórę oliwą lub wazeliną; wskazane jest także położenie kompresu na brzuchu chorego. W czasie zabiegu i po nim chory musi leżeć w łóżku. Nie wolno wychodzić na powietrze co najmniej przez dwa dni, aby baniek „nie zaziębić”.

Bańki bezogniowe

Bańki bezogniowe akupunkturowe stawia się w ściśle określonych punktach ciała w zależności od schorzenia wykorzystując wiedzę stosowaną w akupunkturze (wszystkie punkty zaznaczone są na załączonej do zestawu instrukcji). Głosi ona, że energia życiowa Qi krąży w organizmie człowieka specjalnymi kanałami zwanymi meridianami. Działanie na meridiany w odpowiednich punktach ciała pobudza krążenie energii Qi i wyrównuje jej poziom. W ten sposób wpływa się na stan narządów wewnętrznych, przez które przechodzą, przyspieszając proces powrotu do zdrowia i pozbywając się dolegliwości.

Zalety gumowych baniek akupunkturowych:
- zastosowanie elastycznego tworzywa umożliwia przystawienie ich w dowolnym miejscu bez względu na kształt powierzchni ciała (również na stawach).
- są łatwe w użyciu; można je przystawiać samemu sobie w dowolnie położonych punktach ciała (nawet na plecach);
- można regulować ciśnienie zasysania w zależności od stopnia zgniecenia bańki
- przystawianie baniek nie ogranicza możliwości poruszania się, można je np. stosować w pracy, na spacerze.
- są lekkie, nie tłukące, odporne na uderzenia, zgniecenia, co umożliwia stosowanie ich nie tylko w warunkach domowych, ale i podczas wyjazdów turystycznych
- charakteryzują się bardzo dużą trwałością materiału zapewniając wieloletnie stosowanie
- są łatwe do utrzymania w czystości – myje się je wodą i mydłem
- w zestawie znajdują się cztery bańki o różnej wielkości, co pozwala na efektywne stosowanie ich na różnych częściach ciała oraz do leczenia dzieci.
- w dołączonej instrukcji wyszczególnione są choroby, w których można pomóc stawiając bańki oraz odpowiadające im punkty akupunkturowe.

UWAGA
Nie stosować baniek przy zaburzeniach krzepliwości krwi; W przypadku wylewów podskórnych i obrzęków spowodowanych stłuczeniem lub skręceniem nie stosować baniek przed upływem 24 godzin od urazu U kobiet w ciąży nie stawiać dużych baniek na brzuchu i nie stosować wysokiego ciśnienia zasysania U osób bardzo wychudzonych i u małych dzieci nie stosować baniek w okolicach łopatek, kręgosłupa, sutków, koniuszka serca, żołądka oraz jamy brzusznej.

Istnieje przekonanie, że dobry lek musi być paskudny w smaku.
Krzywimy się więc, ale łykamy z pokorą gorzki syrop – wszystko dla zdrowia, natomiast lekarstwo może być naprawdę pyszne, tak jak miód.

Nasi przodkowie smarowali miodem ropiejące oczy, a z wylanego w pobliżu chorej osoby wosku pszczelego „odczytywali” diagnozę. Wróżby zostawmy na andrzejki, za to z dobrodziejstw miodu korzystajmy na co dzień.

Miody dzielimy na dwie główne grupy – pod względem rodzaju surowca, z którego powstały.

Kwiatowe, zwane również nektarowymi.

Pochodzą one z nektaru różnych roślin, wyróżnia je na ogól jasny kolor, choć nieliczne rodzaje mogą mieć odcień od ciemnożółtego do brązowego i wyraźny aromat.

Spadziowe.

Miody te powstają natomiast ze spadzi, czyli ze słodkiej cieczy spotykanej latem na liściach, gałązkach czy igłach, a która jest w rzeczywistości substancją wydzielaną przez czerwce, miodówki, mszyce lub inne owady żerujące na drzewach.

Są również miody mieszane: nektarowo -spadziowe lub spadziowo-nektarowe.

Miód jest zdrowy – to wiemy wszyscy, ale tak naprawdę mało kto z nas rozumie, dlaczego ta słodka, smaczna substancja ma takie właściwości. Nie znajdziemy w nim zbyt wielu witamin, ale za to łatwo przyswajalne cukry proste, kwasy organiczne, enzymy sole mineralne oraz inhibinę hamującą rozwój drobnoustrojów.
Pomaga przy przeziębieniach czy grypie, np. jako dodatek do syropu z cebuli. Posiada również działanie przeciwbakteryjne, a rozpuszczony w wodzie i wypity na czczo jest znanym od dawna lekiem na zaparcia. Stosowany zewnętrznie pomaga w leczeniu ran i owrzodzeń. Jedyną wadą miodu jest to, że jest silnym alergenem, więc osoby ze skłonnością do alergii oraz dzieci powinny spożywać go z umiarem.

W apiterapii wykorzystujemy również inne powstałe w ulu preparaty.

Propolis

To używany przez pszczoły kit – mieszanina żywicy i wydzieliny gruczołów pszczelich.
Zwany jest pszczelim antybiotykiem, ma właściwości antybakteryjne, stosowany jest też w leczeniu ran, owrzodzeń i schorzeń skórnych. Pomaga w zwalczaniu gronkowca złocistego, paciorkowców i niektórych szczepów prątków gruźlicy. Przeciwdziała rozwojowi grzybów i wirusa grypy, a także niszczy pierwotniaki wywołujące rzęsistkowicę, toksoplazmozę i lambliozę.
W aptekach i sklepach zielarskich można kupić tabletki, nalewki, maści, pudry, czopki i globulki propolisowe. Stosuje się również takie produkty, jak mleczko pszczele, pyłek kwiatowy czy jad pszczeli.

Jest to bardzo ważny dział we współczesnej medycynie naturalnej. Miód bowiem ma znakomite właściwości, szczególnie przeciwdziałające wielorakim schorzeniom gastrycznym, przewodu moczowego i nerek, przeziębieniom (kaszel) oraz stanom zapalnym: gardła, migdałków i strun głosowych, stawów czy spojówek.

Podajemy kilka prostych przepisów, które każdy może z powodzeniem zastosować bez uciekania się do pomocy lekarza. 

Napój z miodem przeciwko chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Na półtorej, 2 godziny przed jedzeniem lub w 3 godziny po posiłku należy pić l szklankę ciepłej wody z rozpuszczoną w niej l łyżeczką miodu. Roztworu nie wolno gotować, ale też nie może być zimny, gdyż taki drażni jelita i podwyższa kwasowość soku żołądkowego. Pod wpływem kuracji ustają bóle, zgaga i mdłości.

Miód w bólach wątroby

Filiżanka słabej, ciepłej herbaty z l łyżeczką miodu i sokiem z 1/2 cytryny, pita regularnie rano i wieczorem, znacznie łagodzi bóle wywołane stanem zapalnym wątroby (zwłaszcza zapaleniem wirusowym). Lek skutkuje jeszcze lepiej, gdy po jego wypiciu chory położy się na chwilę na prawym boku.

Ziółka nerkowe z miodem

Trzy łyżki stołowe owoców dzikiej róży zalewa się 3 szklankami wody i pozostawia na pół godziny na małym ogniu. Nie wolno gotować! Po przecedzeniu naparu dodaje się l łyżeczkę miodu do każdej szklanki napoju. Pić należy ciepły napój 3 razy dziennie. Lek stosuje się w różnych dolegliwościach nerek związanych ze zmniejszonym wydzielaniem moczu. W uporczywych przypadkach dobrze jest wziąć również tak zwaną nasiadówkę z wywaru skrzypu.

Herbatka z miodem przeciwko piaskowi w nerkach i kamieniom żółciowym

Jedną łyżkę ziela biedrzeńca i l łyżkę owoców dzikiej róży zalewa się 2 szklankami wrzącej wody, stawia na małym ogniu na 30 minut i pilnuje, by się nie zagotowała. Po odcedzeniu i przestudzeniu naparu dodaje się l łyżeczkę miodu. Ciepły napar trzeba pić 2-3 razy dziennie.

Płukanka z miodu do gardła (według księdza Kneippa)

l łyżeczkę miodu rozpuszcza się w 1/4 litra ciepłej wody. Płynem tym płucze się gardło w przypadku zapalenia migdałków lub strun głosowych. Zabieg należy powtarzać kilka razy dziennie, aż do wyzdrowienia.

Mikstura z miodem przeciwko kaszlowi

Do szklanki wyciska się sok z dużej cytryny i miesza się z 2 łyżeczkami gliceryny spożywczej. Do pełna dokłada się miód i jeszcze raz miesza. Miksturę należy łykać po l łyżeczce 3 razy dziennie, dopóki kaszel nie minie.

Okład z miodu na chore stawy

Ból ustępuje niemal natychmiast, jeśli przyłożyć na stawy odpowiedni rozmiarami kawałek płótna posmarowany l łyżeczką miodu (najlepiej gryczanego) i owinąć go flanelą. Po umocowaniu okładu dobrze jest zjeść l łyżeczkę miodu (przy dolegliwościach żołądkowych trzeba go rozpuścić w 1/2 szklanki cieplej wody i szybko wypić). Okład działa leczniczo na zapalenie stawów, ich obrzęk i na tak zwane guzki artretyczne.

Płukanka z miodu do oczu (według księdza Kneippa)

Roztworem miodu, przygotowanym tak jak napój stosowany w chorobie wrzodowej, należy przemywać oczy oraz moczyć w nim kompres przykładany na oczy na noc. Kurację, stosowaną tak długo, aż nie nastąpi poprawa, zaleca się szczególnie w ropnym zapaleniu spojówek (wydzielina skleja powieki).

Leczenie pyłkiem kwiatowym

Emulsja pyłkowo miodowa ma niewiarygodnie wprost rozległe i zawsze skuteczne zastosowanie. Kurację pyłkiem kwiatowym zaleca się w chorobie nadciśnieniowej, zaburzeniach pracy jelit, biegunkach, anemii, zaniżonym poziomie hemoglobiny i erytrocytów we krwi, zaparciach, a także chorobach gruczołu krokowego.

Przygotowanie emulsji i jej stosowanie jest bardzo proste:

l czubatą łyżeczkę pyłku kwiatowego utartą z łyżeczką miodu miesza się w l szklance wody mineralnej lub zimnej przegotowanej wody i pije regularnie 3 razy dziennie.

Swoją nazwę zabieg zawdzięcza roślinie Artemisia moxa, z której sporządza się cygara służące ogrzewaniu punktów na ciele.

Jest jednym z podstawowych zabiegów Tradycyjnej Medycyny Chińskiej.

Do wykonania zabiegu moksy potrzebne są stożki wielkości ziarnka grochu albo cygara długości 20 cm i średnicy 1,5 cm. Przygotowuje się je z liści rośliny Artemisia moxa lub Artemisa mogusa.

Zanim terapeuta wykona pierwszą moksę, ogląda pacjenta, bada mu puls i wyznacza punkty na ciele, które będzie ogrzewał. Większość znajduje się na ramionach i nogach.

Są to punkty aktywne biologicznie – tu znajdują się zakończenia kanałów energetycznych meridianów, często są to punkty akupunkurowe. Akupunktura i moksowanie były często łączone w celu osiągnięcia lepszych efektów leczniczych lub znieczulających.
Pobudzanie właściwych punktów ciepłem ma na celu udrożnienie kanałów energetycznych, żeby energia życiowa Qi mogła swobodnie przepływać przez organizm.
Ponadto przykładanie czy przybliżanie rozżarzonego ziela do skóry przynosi efekt leczniczy dzięki działaniu gorąca, które rozszerza naczynia krwionośne i powoduje szybszy obieg krwi.

W czasie zabiegu moksowania ze spalającej się rośliny uwalniają się też różne związki chemiczne o właściwościach przeciwskurczowych i przeciwbólowych, które wnikają przez skórę.

Dawniej, w północnych Chinach, zabiegi moksowania były stosowanie do uśmierzania bólów reumatycznych. Wtedy punkty na skórze były po prostu przypalane. Dzisiaj obszary stymulowanie raczej się ogrzewa a nie przypala. Gorące szczapy zastąpiono liśćmi zrolowanymi w kształt cygara. Liście te pochodzą z różnych roślin takich jak morwa, imbir, tojad czy bylica pospolita.

Liście roślin są rozdrabniane i zawinięte w specjalny papier. Kiedy się palą, trzymane są nad punktem, który ma być ogrzewany lub przykłada się do skóry, usuwając dostatecznie wcześnie, aby skóry nie przypalić. Takie cygaro moksy pali się około 5 minut.
Bywa, że na punkty akupunkturowe kładzie się palące się kawałeczki ziół, może to być imbir – stosowany przy zaburzeniach trawienia, zaburzeniach oddawania moczu i w chorobach reumatycznych, a także czosnek, który ma zastosowanie w chorobach narządu oddechowego.

Trzy metody moksy:

1. Na skórę kładzie się podziurkowany plasterek czosnku lub imbiru grubości 2 mm, a na niego stożek moksy i podpala na szczycie. Żarzy się przez blisko 3 minuty.

2. Terapeuta wbija w określony punkt na ciele igłę akupunkturową, a na jej trzonek nakłada stożek moksy i pozwala mu się spalić.

3. Terapeuta trzyma w ręce cygaro jak długopis i albo rytmicznie zbliża i oddala gorącą końcówkę od skóry (metoda dziobiąca), albo trzyma żarzący się koniec cygara 2-3 cm nad skórą i wykonuje ruchy w przód i do tyłu (metoda prasująca).

Zabieg wykonany metodą prasującą uspokaja, a dziobiącą – pobudza.

Aby moksa pomogła, zwykle trzeba poddać się serii kilku, kilkunastu zabiegów.

Wskazania w profilaktyce:
- zmęczenie
- spadek odporności
- bezsenność, stres
- kłopoty z koncentracją
- kłopoty z pamięcią

Wskazania lecznicze:
- bóle mięśni i stawów
- stany zapalne stawów
- problemy trawienne
- małe zmiany skórne
- halluksy

Przeciwwskazania:
- ciąża, miesiączka
- nadciśnienie tętnicze
- choroby psychicznie
- częstoskurcz serca
- ostre stany zapalne skóry
- gorączka

Jest to jedna z wielu ludowych terapii, które przywędrowały z Dalekiego Wschodu.
Nie spełnia standardów medycyny europejskiej. Nie ma naukowych podstaw uzasadniających potencjalne działanie, choć efekty terapeutyczne mogą być skutkiem oddziaływania ciepłem.

Jest to jeden najbardziej efektywnych sposobów na oczyszczenie ciała z toksyn, które się w nim nagromadziły.
Co więcej, jak dowodzą badania naukowe, osoby regularnie korzystające z sauny 10-krotnie rzadziej chorują na grypę i przeziębienia. Dzieje się tak dlatego, że naprzemienne ogrzewanie i schładzanie organizmu stymuluje nasz układ odpornościowy, czyniąc go mniej wrażliwym na nagle zmiany temperatury.
To samo działanie poprawia nasze krążenie: naczynia rozszerzają się i zwężają, a krew lepiej krąży.
Sauna powoduje też oczyszczenie skóry ze ziszczającego się nabłonka i pobudza gruczoły potowe, a poza tym ćwiczy serce i układ krążenia.

Sauna polecana jest na:

- słaba odporność, wysoka podatność na infekcje;
- przewlekły nieżyt oskrzeli;
- niskie ciśnienie krwi;
- choroba zwyrodnieniowa stawów;
- zaburzenia przemiany materii, m.in. cukrzyca i otyłość;
- stany pourazowe narządu ruchu;
- choroby kobiece;
- dolegliwości okresu klimakterium;
- przewlekle choroby reumatyczne.

Sauna może zaszkodzić, gdy:

- poważnie chorujesz na serce, cierpisz na m.in. chorobę wieńcową, niewydolność krążenia, przebyłeś w przeszłości zawały serca lub masz poważne wady serca.
- jesteś chory i masz gorączkę.
- cierpisz na nadciśnienie.
- chorujesz na nowotwór złośliwy
- chorujesz na gruźlicę i inne choroby zakaźne.
- cierpisz na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy
- masz grzybicę skóry lub inne poważne choroby skóry
- jesteś w ciąży.

Jakie mamy rodzaje sauny.

Sauna sucha tzw. fińska – temperatura dochodzi do 85-100°C, a wilgotność jest niska.
Sauna parowa czyli łaźnia rzymska – panuje niższa temperatura – 40-50°C, ale za to wilgotność jest o wiele większa – może dochodzić nawet do 100 proc.. Tu jednorazowy zabieg trwa od 15 do 30 minut i kończy go letni natrysk lub kąpiel.
Wschodnia wersja sauny -  jest popularna, szczególnie w Rosji jako bania opalana piecem na drewno. Zgodnie z tradycją, w trakcie pobytu należy okładać się witkami z brzozy lub grabiny (by poprawić ukrwienie skóry), a w przerwach chłodzić się w przeręblu .
Sauna na podczerwień – odmiana sauny fińskiej, której jedyną różnicą jest źródło ciepła.
W saunie na podczerwień jest to promieniowanie podczerwone. Jego energia jest pochłaniana przez skórę i dalej przez tkanki i zamieniana jest w energię cieplną. I choć temperatura w tej saunie jest niższa niż w fińskiej (40-60°C), to dochodzi do silniejszego pocenia się ciała. Ważne jest to, że dzięki niższej wilgotności powietrza łatwiej jest oddychać. Jej dużą zaletą jest fakt, że nie obciąża ona organizmu i mogą ją stosować osoby z chorobami układu krążenia.
Jednym z ostatnio bardzo popularnych urządzeń, stosujących działanie sauny na podczerwień jest kapsuła SPA.

Zabieg wykonuje się w salonie kosmetycznym i polega on na tym, iż pacjentka czy pacjent układa się wygodnie w kapsule podobnej do łóżka solarium, z tym, że głowa znajduje się poza kapsułą. W momencie, kiedy nasze ciało zażywa kąpieli w saunie, kosmetyczka może wykonać bardzo przyjemny masaż twarzy, czy zabieg pielęgnacyjny na twarz. Kapsuły SPA pozwalają na przeprowadzenie kilku różnych zabiegów – od samej sauny poprzez saunę parową, saunę wodną, saunę suchą, koloroterapię, aromaterapię. Zabieg zawsze dobiera się w zależności do stanu zdrowia pacjenta, jego samopoczucia w danym dniu. Może mieć działanie zarówno pobudzające lub relaksujące.

Dobre rady i zasady dla korzystających z sauny:

- najpierw umyj się pod prysznicem i dokładnie osusz ciało.
- wejdź do sauny, zabierając ze sobą ręcznik.
- wybierz najodpowiedniejsze dla siebie miejsce: na górnych półkach panuje bardzo wysoka temperatura, przy podłodze jest niższa.
- po 5-10 minutach wyjdź z sauny i ochłodź ciało pod prysznicem.
- powtórz cykl 2-5 razy w zależności od twoich możliwości.
- po zakończonym zabiegu uzupełnij płyny w organizmie, najlepiej napij się niegazowanej wody mineralnej.

Dla początkujących :

- na początku nie należy przekraczać 5-10 minut w trakcie jednorazowego pobytu w saunie;
- po każdym wyjściu dobrze jest odpocząć 10-15 minut;
- optymalna liczba wejść do sauny to od 3 do 5 razy;
- najlepsza dla zdrowia temperatura to ok. 60-70 st. C, dlatego najlepiej jest zajmować środkowe ławki, a nie te pod samym sufitem lub przy samej podłodze;
- z sauny suchej można korzystać raz w tygodniu, natomiast z parowej – częściej.

Miody dzielimy na dwie główne grupy – pod względem rodzaju surowca, z którego powstały:

kwiatowe, zwane nektarowymi, oraz spadziowe.

Jakie znamy odmiany miodów ?

Miód akacjowy
Kolor:
płynny – bezbarwny lub jasno słomkowy;
skrystalizowany –jasno słomkowy, kremowy czasem biały
Smak: delikatny, lekko mdły
Zapach: słaby zapach kwiatów akacji
Na co pomaga:
kłopoty żołądkowe, zaparcia, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy schorzenia nerek i układu moczowego, bezsenność, zmęczenie fizyczne i psychiczne.

Miód gryczany
Kolor:
płynny-jasnobrunatny z lekkim czerwonawym odcieniem;
skrystalizowany – brązowy, prawie czarny, na wierzchu często warstwa płynna
Smak: ostry, lekko piekący
Zapach: kwiatów gryki
Na co pomaga: nieżyt górnych dróg oddechowych, choroby serca i układu krążenia, choroby wątroby anemia. Działa odtruwające i uodparniająco, ma wysoką aktywność antybiotyczną.

Miód lipowy
Kolor:
płynny –jasno bursztynowy żółty lub zielonkawożółty;
skrystalizowany – żółtopomarańczowy lub brunatny
Smak: ostry z lekką goryczką
Zapach: kwiatów lipy
Na co pomaga: choroby górnych dróg oddechowych, kaszel, chrypka, stany osłabienia, stany podenerwowania oraz choroby serca i układu krążenia. Ma działanie rozgrzewające, napotne, kojące, uspokajające oraz łagodnie moczopędne.

Miód malinowy
Kolor:
płynny – żółtawy; skrystalizowany – żółto złocisty
Smak: łagodny lekko kwaskowaty
Zapach: lekki zapach malin
Na co pomaga: stany osłabienia i przeziębienia.

Miód rzepakowy
Kolor:
płynny – prawie bezbarwny lub słomkowy;
skrystalizowany – biały lub kremowy
Smak: bardzo słodki, nieco mdły
Zapach: kwitnącego rzepaku
Na co pomaga: choroby serca i układu krążenia, menopauza, zapalenie gardła i katar.

Miody spadziowe
Kolor:
płynne – prawie czarne,
skrystalizowane -najczęściej ciemne z zielonkawym lub szarym odcieniem
Smak:
z drzew liściastych: dość nieprzyjemny;
z drzew iglastych: lekko żywiczny korzenny (w Polsce przeważają z jodły i świerka)
Zapach: z drzew iglastych: żywiczny, lekko kwaśny
Na co pomaga: schorzenia górnych dróg oddechowych, nieżyt gardła, zapalenie płuc, schorzenia układu krążenia, choroby serca, cukrzyca, astma.

Miód wielokwiatowy
Kolor:
płynny -od barwy jasno kremowej do herbacianej;
skrystalizowany – jasnoszary lub jasnobrązowy
Smak: łagodny
Zapach: woskowy
Na co pomaga: zażywany regularnie łagodzi objawy wiosennych alergii, wskazany przy chorobach serca i naczyń oraz wątroby i woreczka żołdowego.

Miód wrzosowy
Kolor:
płynny-jasnobrunatny;
skrystalizowany – pomarańczowy lub ciemnobrunatny
Smak: gorzkawy, ostry
Zapach: kwiatów wrzosu
Na co pomaga: choroby układu moczowego, nerek, prostata.

Potrzebne jest do życia nie tylko roślinom, które pod jego wpływem wytwarzają chlorofil, ale także nam, ludziom. Każdy z nas odczuwa to na własnej skórze zimą, kiedy z powodu braku słońca stajemy się apatyczni, częściej cierpimy na obniżenie nastroju i depresje.

Dobroczynny wpływ słońca na organizm polega m.in. na stymulowaniu przemiany materii, regulacji gospodarki hormonalnej, pobudzaniu mechanizmów krwiotwórczych i zwiększaniu odporności. Nade wszystko jednak znane jest jego pozytywne, wzmacniające działanie na nasze kości, promienie słoneczne stymulują bowiem organizm do syntetyzowania witaminy D3.
Za zimowe obniżenie nastroju odpowiada przysadka mózgowa. Bez odpowiedniej stymulacji produkuje ona niewystarczające ilości serotoniny (tzw. hormonu szczęścia odpowiedzialnego za naszą życiową energię). Należy jednak pamiętać, że ze słońcem, jak z każdym lekiem, można również przesadzić. Nadmierna dawka promieniowania może być przyczyną nie tylko poparzeń słonecznych czy udaru mózgu, ale także ogólnego złego samopoczucia, bólu głowy i stanów gorączkowych.
Najpoważniejszym skutkiem długotrwałego opalania może być nowotwór skóry: czerniak złośliwy – jeden z najgroźniejszych i najtrudniejszych do wyleczenia.

Wskazania do terapii światłem słonecznym:
przewlekle stany zapalne stawów, przewlekły nieżyt dróg oddechowych, łuszczyca, czyraczność, trądzik pospolity, zaburzenia wzrostu kości u dzieci (np. krzywica), obniżenie nastroju i stany depresyjne.

Przeciwwskazania:
niewydolność krążenia, choroba nowotworowa, skłonność do krwawień z narządów wewnętrznych, nadczynność tarczycy, zaawansowana miażdżyca oraz przyjmowanie leków uczulających na słońce np. przeciwgruźliczych.

Jest to terapia, która może z powodzeniem uzupełniać tradycyjne sposoby leczenia.

Lubimy otaczać się przyjemnymi zapachami, co świadczy o tym chociażby ogromna popularność perfum.
Najdłuższe tradycje leczenia zapachami odnajdziemy w królestwie przypraw, czyli w Indiach. Tam już 5 tysięcy lat temu działały destylarnie esencji aromatycznych. Jednak pierwsze badania nad leczniczymi właściwościami zapachów przeprowadził francuski chemik Renę Gattefosse dopiero w latach 20. XX wieku.

Podobno Kleopatra napełniała swoje poduszki płatkami róż, za to Marilyn Monroe mawiała, że na noc „zakłada” tylko kroplę perfum Chanel nr 5.
Obie panie miały rację:

aromaty mogą nam bowiem pomóc, np. w bezsenności lub przeciwnie – stosowane jako afrodyzjaki podnieść libido.

Dzieje się tak dlatego, że olejki eteryczne, przenikając nasze ciała, wpływają równocześnie na procesy biochemiczne, system nerwowy, trawienny, regulują emocje. Warto poznać i inne zdrowotne właściwości niektórych zapachów.

Muzyka nie tylko łagodzi obyczaje i uspokaja – może także korzystnie wpływać na nasze narządy, np. na serce.

Naukowcy od lat badają fenomen muzykoterapii, a wielu lekarzy (np. z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie) stosuje ją w praktyce.

Nie na każdego i nie w każdej sytuacji muzyka oddziałuje w ten sam sposób. Zależy to m. in. od wieku, stopnia osłuchania, nawyków i tradycji domu rodzinnego, ale też od samopoczucia i nastroju.

Terapeuta musi dobierać utwory wcześniej dokładnie rozpoznając stan pacjenta, jego osobowość i upodobania.

Leczniczy seans zwykle trwa 45 minut, pacjent leży w pokoju, gdzie panuje przyjemny półmrok, Terapeuta włącza kasetę czy płytę z tzw. muzyką relaksacyjną – we frazy muzyczne wplecione są często śpiewy ptaków, szum wiatru w konarach drzew i inne odgłosy przyrody.

Słuchając, odprężamy się, uspokajamy, bo linia melodyczna, jak morska fala, na przemian łagodnie unosi się i opada.

Do zrelaksowania doskonale nadaje się muzyka barokowa (np. Bacha), bowiem jej miarowa pulsacja wpływa na wyrównanie oddechu, jej tempo spowalnia czynność serca do 60-70 uderzeń na minutę. Czasem terapeuta wspomaga seans, prosząc, by pacjent wyobraził sobie coś przyjemnego itp.

Ludzki organizm dostosowuje swój rytm do rytmu muzyki – przy wolniejszej melodii zwalnia częstotliwość pracy serca i oddechu, przy szybszej – odwrotnie. Dzięki temu można wpływać na ciśnienie tętnicze, napięcie mięśni, tempo przemiany materii, nie wspominając już o sterowaniu nastrojem. Odpowiednio dobrane dźwięki pobudzają organizm do produkcji endorfin – substancji popularnie nazywanych hormonami szczęścia. Dzięki nim wpadamy w błogostan, ale też słabiej odczuwamy ból.

Muzykoterapii nie sposób przedawkować. Do uspokojenia, wyciszenia, unormowania pracy narządów wewnętrznych potrzeba zwykle kilkunastu seansów.

Muzykoterapia przynosi odprężenie, poprawia nastrój.

Zwykle jest częścią składową psychoterapii i korzystnie nastawia pacjentów do jej innych elementów. Umiejętnie prowadzona przyspiesza efekty leczenia psychiatrycznego.

Przeciwnicy mówią, że jej największym plusem jest brak działań ubocznych, ale rzesze zwolenników tej metody leczenia są coraz liczniejsze.

Ta metoda leczenia opracowana została przez niemieckiego lekarza Samuela Hahnemanna w XVIII wieku.

Jej nazwa pochodzi od greckich słów „homoios” – podobny i „pathos” – cierpienie.

Leczenie homeopatyczne odbywa się według zasady: „Podobne leczy się podobnym” i polega na podawaniu pacjentowi preparatu, który w większych dawkach wywołuje u zdrowych objawy podobne do jego choroby.
Zgodnie z teorią Hahnemanna leki homeopatyczne działają dobroczynnie, bo podaje się je w bardzo rozcieńczonej postaci, zawierają więc mało cząsteczek leczniczej substancji. Dzięki temu rozcieńczeniu nawet trujące substancje (np. arszenik) nie szkodzą, ale leczą.
Lekarz podaje lek w niewielkich dawkach (np. po kilka kropli) i w dużych odstępach czasu (nawet co kwartał), czekając, aż organizm zacznie wracać do równowagi.
Lek homeopatyczny działa bowiem na zasadzie domina:
najpierw porusza procesy przemiany materii, po pewnym czasie procesy te normalizują się, co uruchamia normalizację kolejnych procesów zachodzących w organizmie. Wreszcie, np. po kilku tygodniach, organizm jest zdolny do podjęcia walki z chorobą.

Lekarstwa homeopatyczne sporządza się głównie z roślin, ale wykorzystuje się też substancje pochodzenia zwierzęcego (np. jad gadów) i minerały (np. złoto, siarkę). Bywa, że substancja użyta do produkcji leku jest trucizną (jak rtęć czy arszenik), ale po odpowiednim spreparowaniu trąd te właściwości. Owo spreparowanie oznacza rozcieńczenie. Stopień rozcieńczenia (tzw. potencję) danego środka oznaczają litery i cyfry na opakowaniu. Litery należy odczytywać jak rzymskie cyfry, np. Dl oznacza rozcieńczenie l do 10: w tym leku znajduje się jedna część nalewki macierzystej i 9 części mieszaniny wody i alkoholu.
Bardziej rozcieńczony lek jest oznaczony kolejnymi cyframi: D2 – to rozcieńczenie l:100; D3 – l: 1000 itd.

Wskazania:
- przeziębienie
- zaburzenia przemiany materii
- choroby reumatyczne
- obniżona odporność
- nerwica
- depresja
- bezsenność
- PMS
- objawy menopauzy

Uwaga!
W terapii schorzeń przewlekłych i ciężkich nie należy rezygnować z dotychczasowego klasycznego leczenia i zastępować go jedynie homeopatią.

Założenia homeopatii pozbawione są jakichkolwiek podstaw naukowych. Nie ma żadnych wiarygodnych badań potwierdzających rzeczywiste fizykochemiczne działanie preparatów homeopatycznych. Proporcje substancji leczniczych w wielu preparatach można porównać do skuteczności działania tabletki aspiryny wrzuconej do stawu.

Doświadczony irydolog potrafi wyczytać z oka nasze dolegliwości w tej chwili, jak też w przyszłości.

Pierwszą mapę oka sporządził w starożytnym Egipcie kapłan faraona Tutanchamona. Narysował ją i opisał na dwóch papirusach, które do dziś przechowywane są w bibliotece babilońskiej.

Później zapomniano o tej metodzie diagnostycznej i dopiero w 1880 roku ponownego jej odkrycia dokonał Węgier lgnąc von Peczely

Na mapach oka tęczówka podzielona jest na pierścienie i sektory (trójkąty podobne do tych, jakie powstają po pokrojeniu tortu na kawałki). Pierścienie układają się wokół źrenicy.
Pierwszy, najbliższy źrenicy, to tzw. koło metaboliczne, później jest pierścień żołądkowy, jelitowy, dalej pierścień naczyniowy projekcji narządowej, krwi i limfy i ostatni – skóry oraz mikrokrążenia.
Jeśli wyobrazimy sobie tęczówkę ze źrenicą jako tarczę zegarową, to poszczególne sektory odpowiadają mniej więcej przedziałowi między jedną godziną a drugą. W każdym sektorze „znajduje się” jeden narząd lub grupa narządów z danego układu. Irydolog obserwuje zmiany w sektorach i pierścieniach i na ich podstawie diagnozuje chorobę odpowiedniego narządu.

O tym, na co choruje dany narząd, mówią zmiany na tęczówce.
Irydologia rozpoznaje ponad 70 charakterystycznych zmian oka. Irydolog oświeca odpowiednio tęczówkę i ogląda ją np. przez podświetloną lupę lub lampę szczelinową. Najłatwiej rozpoznaje się chorobę wrzodową, choroby wątroby, trzustki, żołądka. Najtrudniej zaś schorzenia nerek i choroby krwi.
Dlaczego to właśnie na tęczówce organizm ujawnia swoje choroby?

Jest ona połączona za pośrednictwem nerwów z innymi częściami ciała, reaguje więc na procesy chorobowe wewnątrz organizmu i pod ich wpływem zmienia wygląd.

Klasyczna medycyna sceptycznie podchodzi do takiego diagnozowania chorób. Nie udowodniono w sposób naukowy związku między chorobami narządów wewnętrznych a zmianami w tęczówce, tak jak opisuje to irydologia.

Apatia: hyzopowy, miętowy, rozmarynowy i tymiankowy.

Bolesne miesiączki: anyżowy, cyprysowy i melisowy.

Bóle głowy, migreny: arcydzięglowy, bazyliowy, eukaliptusowy, geraniowy, goździkowy, grejpfrutowy, jaśminowy, lawendowy, majerankowy, miętowy, rumiankowy i różany.

Bóle mięśni: cyprysowy, jałowcowy, lawendowy, miętowy i rozmarynowy.

Bóle stawów, reumatyzm, artretyzm: bazyliowy, cynamonowy, cyprysowy, eukaliptusowy, goździkowy, hyzopowy, jałowcowy, kanuka, limetkowy, majerankowy, miętowy, muszkatołowy i organowy.

Brak apetytu: brzozowy, cytrynowy, kolendrowy, z kopru włoskiego i olibanowy.

Cellulitis: cyprysowy, geraniowy, jałowcowy, kminkowy, lebiodkowy, paczulowy, pomarańczowy, rozmarynowy i różany.

Choroby dróg moczowych: cedrowy, jałowcowy, kminkowy, olibanowy, paczulowy, sosnowy i tymiankowy.

Choroby kobiece: bergamotowy, cyprysowy, geraniowy, lawendowy, melisowy, miętowy, paczulowy, rumiankowy i różany.

Kłopoty ze snem: bazyliowy, eukaliptusowy, jałowcowy, kanuka, lawendowy, majerankowy, mandarynkowy, melisowy, muszkatołowy, neroli, petitgrain, pomarańczowy, różany, rumiankowy, tymiankowy i slangowy.

Nadciśnienie: cytrynowy, hyzopowy, majerankowy, melisowy, różany, oreganowy i slangowy.

Nadmierna potliwość: cyprysowy.

Niskie ciśnienie: bergamotowy, cytrynowy, lawendowy, miętowy i szałwiowy .

Niskie libido: cynamonowy, goździkowy, jaśminowy, kopru włoskiego, neroli, oreganowy, paczulowy, rozmarynowy, różany, sandałowy i ylangowy .

Nudności i wymioty: bazyliowy, kminkowy, z kopru włoskiego, lawendowy, miętowy i różany.

Poranne zmęczenie: jałowcowy, miętowy, pomarańczowy i rozmarynowy.

Problemy dermatologiczne (np. grzybica, łupież, trądzik): bergamotowy, cedrowy, cyprysowy, cytrynowy, geraniowy, herbaciany, jałowcowy, lawendowy, paczulowy, pomarańczowy, różany rumiankowy, sandałowy i tymiankowy.

Przeziębienie i grypa z katarem i kaszlem: anyżowy, arcydzięglowy, bergamotowy, cyprysowy, cytrynowy, eukaliptusowy, goździkowy, herbaciany jaśminowy, kanuka, lawendowy, miętowy, rozmarynowy, sosnowy i tymiankowy.

Rozdrażnienie, zdenerwowanie, labilność emocjonalna: cedrowy, cyprysowy, geraniowy, jałowcowy, lawendowy, mandarynkowy, pomarańczowy, sandałowy i tymiankowy.

Stany depresyjne, obniżenie nastroju: bazyliowy, grejpfrutowy, jaśminowy, kanuka, kminkowy, limetkowy, neroli, petitgrain, pomarańczowy, różany, sandałowy i slangowy.

Stany lękowe: geraniowy, jałowcowy, kolendrowy, limetkowy, majerankowy, mandarynkowy, melisowy, neroli, petitgrain, różany i slangowy.

Stres: bergamotowy, grejpfrutowy, mandarynkowy, melisowy, miętowy, neroli, rozmarynowy, różany, sosnowy, tymiankowy i slangowy.

Trudno i długo gojące się rany: brzozowy i geraniowy.

Wzdęcia, kolki: kminkowy, z kopru włoskiego, miętowy i rozmarynowy.

Za mało pokarmu u matek karmiących piersią: anyżowy, kminkowy i kopru włoskiego.

Zaburzenia trawienne: kminkowy, kolendrowy, kopru włoskiego, melisowy, rozmarynowy, różany, rumiankowy, sandałowy.

Zapalenie zatok: bazyliowy, cytrynowy, eukaliptusowy, sosnowy i tymiankowy.

Zmęczenie, osłabiona pamięć, trudności z koncentracją: bazyliowy, geraniowy, goździkowy, lawendowy, miętowy, pomarańczowy i rozmarynowy.

Żylaki, hemoroidy: cyprysowy, cytrynowy, jałowcowy i lawendowy.

UWAŻAJ NA OLEJKI
BAZYLIOWY – nie stosować w padaczce i u kobiet w ciąży
CEDROWY – zawiera substancję toksyczną niebezpieczną przy przedawkowaniu
CYTRUSOWE olejki stosowane w kąpieli mogą wywołać pieczenie, nie wlewaj do wanny więcej niż dwie ich krople. CYTRYNOWY – może działać fotouczuleniowo, podobnie bergamotowy, limetkowy czy grejpfrutowy oraz inne olejki. Nie należy się więc opalać po seansie aromaterapeutycznym.
GERANIOWY – nie powinien być stosowany przez kobiety, które biorą pigułki antykoncepcyjne
OREGANOWY – nie powinien być stosowany prze kobiety w ciąży, bo może powodować krwawienia
TYMIANKOWY – może zaszkodzić przy nadciśnieniu, podobnie rozmarynowy i szatwiowy

WAŻNE
Kobiety w ciąży nie powinny stosować olejków: arcydzięglowego, cyprysowego, hyzopowego, jałowcowego, kopru włoskiego, lawendowego, majerankowego, melisowego, miętowego, różanego i rumiankowego.
Chorzy na astmę w ogóle nie powinni stosować aromaterapii.

Szczególne środki ostrożności powinni zachować alergicy oraz osoby chore na padaczkę.

Nie stosuj na własną rękę aromaterapii u dzieci.

Nie mieszaj więcej niż 5 olejków eterycznych. Nie stosuj olejków doustnie, nie stosuj też nierozcieńczonych bezpośrednio na skórę.