KÄ…piele
KÄ…piel caÅ‚ego ciaÅ‚a nazywamy caÅ‚kowitÄ…, jego części natomiast – kÄ…pielÄ… częściowÄ…. Do przeprowadzenia obu najbardziej nadaje siÄ™ wanna, lecz z braku jej możemy użyć każdego, byle odpowiedniego rozmiarami naczynia.
W zależnoÅ›ci od ciepÅ‚oty wody rozróżnia siÄ™ kÄ…piele: gorÄ…ce – 38-42°C, nawet do 45°C; ciepÅ‚e – 30-38°C; chÅ‚odne – 20-30°C; zimne – do 20°C. TemperaturÄ™ wody mierzy siÄ™ zawsze termometrem wodnym, nie rÄ™kÄ….
Kąpiele gorące trzeba odbywać w pomieszczeniu o temperaturze 25°C. Kąpieli chłodnych i zimnych nie wolno przyjmować, kiedy jest nam zimno, a więc przy niedostatecznej ciepłocie ciała -musimy się najpierw rozgrzać. Jeżeli zamierzamy wziąć kąpiel całkowitą, powinniśmy doprowadzić cale ciało do wyrównanej temperatury; osiągniemy to przez nacieranie czoła, piersi i karku ręcznikiem zamoczonym w zimnej wodzie. Osobom ciężko chorym zaleca się zamiast nacierań wykonanie kilku nie męczących ćwiczeń gimnastycznych. Jest bardzo pożądane, aby lżej chorzy poruszali podczas kąpieli kończynami lub masowali je, co wzmacnia działanie wody. Osobom chorym i niesprawnym należy w kąpieli pomagać.
Każda kÄ…piel gorÄ…ca lub ciepÅ‚a powinna siÄ™ koÅ„czyć polewaniem, natryskiem lub nacieraniem zimnÄ… wodÄ… o temperaturze 5-10°C (w przypadku dorosÅ‚ych osÅ‚abionych chorobÄ… i dzieci – nie mniej niż 10°C). KÄ…piel chÅ‚odnÄ…, caÅ‚kowitÄ… lub częściowÄ…, należy zakoÅ„czyć polaniem nóg i bioder zimnÄ… wodÄ….
Po każdej kąpieli trzeba się dobrze wysuszyć. Najlepiej energicznie wytrzeć ciało suchym ręcznikiem. Jeżeli chory ma podwyższoną temperaturę, wówczas kładziemy go do łóżka i tam osuszamy ręcznikiem, aż się rozgrzeje.
Podczas każdej kąpieli powstaje parowanie i dlatego po jej zakończeniu musimy dobrze przewietrzyć łazienkę czy inne pomieszczenie przeznaczone na zabiegi hydropatyczne. Musimy również pamiętać o wcześniejszym przewietrzeniu pokoju osoby chorej. Zapewnimy jej przez to lepsze dotlenienie, bo po kąpieli oddech chorego jest głębszy.
Kąpiele całkowite
Każdą kąpiel całkowitą przyjmujemy na pusty żołądek. Od razu, ale powoli zanurzamy się w wodzie aż po szyję. Początkowo może to wywołać niemiłe odczucie, ale mija ono szybko i zabieg sprawia nam przyjemność.
Ciepła kąpiel całkowita (30-38°C)jest pomocna w przypadku bezsenności, nerwicy serca, pobudzenia nerwowego; powinna trwać wtedy 10-25 minut, a w razie potrzeby można ją powtórzyć po ośmiu godzinach. Długie ciepłe kąpiele są przydatne również w leczeniu kamicy nerkowej, przyśpieszaj ą bowiem wydalanie zatrzymanego moczu. Trzecia właściwość tych kąpieli to łagodzenie skutków nadmiernego opalania się na słońcu.
Z gorących kąpieli całkowitych (38-42°C) mogą korzystać wyłącznie dorośli, i to tylko ci, którzy mają zdrowe nerwy i serce. Zabieg może trwać najwyżej l O minut. Przed wejściem do wanny nacieramy twarz i głowę ciepłą wodą, a podczas kąpieli trzymamy na głowie ciepły kompres. Na zakończenie polewamy się chłodną wodą , ale chorzy i osłabieni o 5°C zimniejszą od tej, w której się kąpali, zdrowi zaś zimniejszą o 10°C. Po wyjściu z wanny należy dobrze się osuszyć, ubrać i iść na spa¬cer, by odetchnąć świeżym powietrzem, albo też nie wycierać się, włożyć płaszcz kąpielowy, położyć się do łóżka, ciepło okryć i wypocić.
Gorące kąpiele dobrze rozgrzewają organizm, wywołują poty i dlatego szczególnie skutkują w przypadku tak zwanych zimnych stóp, przeziębieniu i innych podobnych dolegliwościach. Wskazane są też w leczeniu wszystkich rodzajów skurczów i kolek, piasku i kamieni w nerkach oraz kamieni pęcherzyka żółciowego; pomagają w leczeniu chronicznego zatrucia ołowiem, chorób skóry, newralgii i rwy kulszowej. Nie należy ich natomiast stosować w chorobach serca oraz w przypadku
Miażdżycy tętnic, uderzeń krwi do głowy i w nadciśnieniu. Trzeba uważać, by po gorącej kąpieli nie zaziębić się. Praktyka uczy, że po takim zabiegu człowiek robi się senny i natychmiast kładzie się do łóżka.
Kąpiele częściowe
Napełniamy wannę do połowy (temperatura w zależności od rodzaju kąpieli), chory siada w niej z podciągniętymi nogami; woda sięga mu mniej więcej do pępka. Piersi i plecy chorego polewamy wodą i nacieramy go energicznie szorstkim ręcznikiem lub takąż myjką. Jednocześnie on sam rozciera sobie nogi, brzuch i biodra. Gorąca lub ciepła kąpiel działa przeciwbólowe w przypadku kamieni nerkowych i kamieni w woreczku żółciowym, w skurczach macicy i bolesnych menstruacjach. Pod koniec kąpieli należy dolać zimnej wody, by obniżyć temperaturę do około 10°C, i natychmiast polać chorego. Taka kąpiel trwa od 3 do 5 minut.
Kąpiel ze szczotkowaniem ciała
NapeÅ‚niamy wannÄ™ do poÅ‚owy (temperatura wody 32-36°C), siadamy w wannie z wyprostowanymi nogami. WydezynfekowanÄ… wczeÅ›niej miÄ™kkÄ… szczotkÄ… szorujemy najpierw nogi, nastÄ™pnie biodra, brzuch, tułów, rÄ™ce, aż do gÅ‚owy (jeżeli nie możemy skorzystać z wanny, zabieg wykonujemy mokrÄ… szczotkÄ…). Po zakoÅ„czeniu kÄ…pieli – zwykle trwa 10 minut -wkÅ‚adamy na mokre ciaÅ‚o pÅ‚aszcz kÄ…pielowy i kÅ‚adziemy siÄ™ do łóżka ciepÅ‚o siÄ™ okrywajÄ…c. Podczas pierwszego zabiegu skóra może być nieodporna, należy wiÄ™c delikatnie operować szczotkÄ…; podczas nastÄ™pnych kÄ…pieli nacisk szczotki można zwiÄ™kszyć.
KÄ…piel z użyciem szczotki hartuje organizm, pod jej wpÅ‚ywem ciaÅ‚o rozgrzewa siÄ™ i jÄ™drnieje. Wszystko to sprawia, że takie kÄ…piele zaleca siÄ™ w przypadku fizycznego przemÄ™czenia i wyczerpania, zÅ‚ego krążenia (,,zimne stopy”), niektórych chorób czy zwiotczaÅ‚oÅ›ci skóry, a także jako pomoc w leczeniu nerwic, zÅ‚ej przemiany materii, kamicy nerkowej i żółciowej oraz chronicznych nieżytów dróg oddechowych.
KÄ…piel brzucha
Do kąpieli tej najlepiej służy specjalna wanna do nasiadówek, ale może być też zwyczajna wanna lub duże, dość szerokie naczynie, w którym zmieści się 20-30 litrów wody.
Siadamy w wannie w rozkroku, tak by uda opierały się o jej brzegi, a zanurzona była tylko dolna część ciała do pępka. Następnie prawą dłonią wykonujemy okrężne ruchy (zawsze z lewa na prawo) po brzuchu, leciutko uciskając palcami okolicę splotu słonecznego. Masaż doskonale wpływa na unerwienie brzucha, obieg krwi oraz pracę narządów jamy brzusznej, w tym układu trawiennego. Czas trwania kąpieli: latem 10-20 minut, zimą 10-15 minut; dla osób osłabionych długą chorobą 3-5 minut. Pomieszczenie, w którym przeprowadzamy zabieg, musi być dobrze ogrzane, szczególnie zimą.
Kąpiele brzucha, zwłaszcza chłodniejsze, są bardzo pomocne w takich przypadkach chorobowych, jak zastój krwi w narządach jamy brzusznej, zaparcia, guzy krwawnicze, dolegliwości jelita grubego, opuszczenie narządów jamy brzusznej (na przykład u kobiet wieloródek).
PamiÄ™tać należy, że kÄ…piel odbywamy na 1/2 godziny przed jedzeniem lub 2-3 godziny po jedzeniu. Przed zabiegiem osoby zdrowe powinny rozgrzać siÄ™ gimnastykÄ… na Å›wieżym powietrzu lub w ostatecznoÅ›ci przy otwartym oknie, niesprawne zaÅ›, wycieÅ„czone i chore mogÄ… gimnastykować siÄ™ w łóżku. Jest również wskazane, by kÄ…piel poprzedziÅ‚o suche nacieranie miÄ™kkÄ… szczotkÄ… caÅ‚ego ciaÅ‚a, a jeÅ›li to możliwe – należy zastosować delikatny masaż albo rozgrzać chorego termoforem lub butelkÄ… z gorÄ…cÄ… wodÄ….
Po kąpieli można odpocząć w łóżku, jeśli ma się na to ochotę. Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na samopoczucie chorego. Jeśli jest mu zimno, powinniśmy położyć go do łóżka, okryć ciepło, a nawet włożyć pod okrycie termofor lub butelki z gorącą wodą. Zabiegi rozgrzewające są niezbędne przed kąpielą wieczorną i po niej, gdyż przyczyniają się do spokojnego snu chorego.
JeÅ›li idzie o temperaturÄ™ kÄ…pieli brzucha, stosujemy nastÄ™pujÄ…ce zasady: w przypadku osób chorych, wycieÅ„czonych lub anemicznych kÄ…piel zaczynamy od temperatury 36°C, a po upÅ‚ywie dwóch, trzech dni obniżamy jÄ… codziennie o 0,5°C, aż do’25°C. To samo dotyczy chorych dzieci od lat dwóch do dziesiÄ™ciu. Pierwsza kÄ…piel osób zahartowanych powinna mieć temperaturÄ™ 27°C, a nastÄ™pne coraz niższÄ… – codziennie obniżamy jÄ… o 1°C, aż do 20°C dla mężczyzn i do 26°C dla kobiet (zimÄ… jednak najwyżej do 25°C dla mężczyzn, a do 27°C dla kobiet).
Jeśli poddajemy się tym zabiegom przez dłuższy czas, musimy zrobić przerwę raz w tygodniu. Zdarza się dość często, że po kilku dniach kuracji osoby palące zaczynają odczuwać wstręt do tytoniu. Jej kontynuowanie może więc doprowadzić do całkowitego zaprzestania palenia.
Kąpieli brzucha powinny się wystrzegać kobiety w czasie menstruacji. Zamiast kąpieli można używać ciepłej wody (35°C) do obmywania kilka razy dziennie organów płciowych.
W przypadku osób ciężko chorych lub osłabionych chorobą, które nie mogą przeprowadzać kąpieli brzucha, stosuje się wilgotne nacierania. Każdego ranka przez jedną, najwyżej dwie minuty naciera się plecy chorego, leżącego w łóżku, chłodną wodą (20-25°C). Po zabiegu okrywa się go ciepło; kiedy się rozgrzeje, można zdjąć dodatkowy koc.
Kąpiel nóg do kolan
Stosujemy trzy rodzaje takich kąpieli: gorącą, ciepłą i zimną.
Kąpiel gorąca (38-45°C) powinna trwać 10-20 minut. Za¬bieg przeprowadzony wieczorem, przed położeniem się spać, zapewnia spokojny sen. Działa leczniczo w takich przypadkach, jak podwyższone ciśnienie, ataki astmatyczne, nerwowe bóle głowy, bóle głowy spowodowane miażdżycą naczyń mózgowych, nieżyt oskrzeli, ból w uszach. Dobrze jest dodać do kąpieli garść soli, dwie garście drzewnego popiołu i nieco startej na proszek gorczycy.
Kąpiel ciepła (30-38°C) może trwać do pół godziny. Działa orzeźwiająco przy różnego rodzaju wyczerpaniach.
Kąpiel zimna (l 5-20°C) trwa od pół minuty do 3 minut. Pod¬czas zabiegu należy energicznie nacierać ręką obie nogi. Wy¬wołane tym podrażnienie zakończeń nerwowych w nogach wzmaga ruch robaczkowy jelit, co sprzyja usunięciu zaparć.
Ponieważ kÄ…piel pobudza obieg krwi w nogach, jest dobrym Å›rodkiem przeciwko „zimnym stopom”.
Kąpiel nóg zajmuje ważne miejsce w leczeniu wodą, gdyż zakończenia nerwowe, zlokalizowane w kończynach, powiązane są z całym organizmem. Rodzice, którzy pragną mieć zdrowe dzieci, powinni przyzwyczajać je do kąpania każdego wieczoru nóg w ciepłej wodzie (30-3 8°C) i dopiero potem kłaść je spać.
KÄ…piel rÄ…k
Kąpiel gorąca (38-45°C), trwająca 10-20 minut, jest wy¬bornym środkiem uspokajającym w przypadku astmy, bólów w okolicy serca i w niektórych chorobach płucnych. Odciąga ona krew z płuc i mózgu, a tym samym ułatwia pracę tych na¬rządów. Będzie skuteczniejsza, gdy dodamy do wody garść soli, garść popiołu drzewnego i szczyptę drobno potłuczonej czarnej gorczycy.
Krótkotrwałe zimne kąpiele rąk są popularnym i sprawdzonym środkiem przy nerwowym kołataniu serca, duszności i nerwowym bólu głowy. Czas trwania takich zabiegów nie po¬winien przekraczać 2 minut.
KÄ…piel oczu
Praktykowane są dwa rodzaje takich kąpieli: chłodna i ciepła.
Kąpiel chłodna (27-3 0°C) działa bardzo dobrze zarówno na oczy zdrowe, jak i chore. Wzmacnia i odświeża narząd wzroku, jest skuteczna w przypadkach dolegliwości chronicznych, a zwłaszcza bólów i stanów zapalnych oczu. Po zanurzeniu twarzy w wodzie kilkakrotnie otwieramy i zamykamy oczy. Zabieg należy powtarzać kilka razy dziennie.
Kąpiel ciepła (33-36°C) polega na tym, że po zanurzeniu twarzy w wodzie otwieramy oczy na 15 sekund, następnie podnosimy głowę i za chwilę powtarzamy zabieg. Na koniec poddajemy oczy kąpieli chłodnej albo przemywamy je chłodną. wodą. Do ciepłej wody można dodać 1/4 łyżeczki potłuczonych nasion kopru lub wywar ze świetlika lekarskiego. Taką. kąpiel należy stosować kilka razy dziennie. Wpływa ona korzystnie na wszelkie stany zapalne oczu.
Kąpiele oczu są niewskazane dla osób cierpiących na uderzenia krwi do głowy.
KÄ…piel nosa
Do takiej kąpieli potrzebne jest naczynie z wygiętym dziobkiem. Wlewamy do niego ciepłą(35-37°C), lekko osoloną wodę (na szklankę wody 1/4 łyżeczki soli), a następnie wkładamy delikatnie dziobek do jednego nozdrza, jednocześnie odchylając głowę do tyłu. Część strumienia wody przepłynie przez drogi nosowe, a potem tą samą drogą wypłynie na zewnątrz, część zaś dostanie się do gardła i wypłynie przez usta. Temu samemu zabiegowi poddajemy drugie nozdrze. Aby kąpiel była skuteczna, należy j ą przeprowadzać dwa razy dziennie przez dłuższy czas. Działa ona leczniczo na polipy, chroniczny katar, skrzywienie przegrody nosowej i zaczerwienienie nosa.
Kąpiel podbródka
Kąpiel ta polega na zanurzeniu brody w naczyniu z gorącą wodą (40-45°C) na 10-20 minut; powinien ją poprzedzać
kompres położony na brzuch . Taka kąpiel pomaga w przypadku tak zwanego założonego nosa, chronicznego kataru, a także ropnego zapalenia migdałków.
Kąpiel dolnej szczęki
Zabieg ten przeprowadza się dwa razy dziennie przez 10-15 minut w takim samym naczyniu jak kąpiel podbródka i w rów¬nie gorącej wodzie. Pożądany jest także identyczny kompres na brzuch. Jest to bardzo skuteczny środek przeciwko ropnemu zapaleniu migdałków, bólowi zębów i w przypadku chwiejących się zębów (paradontoza).